Günümüzün en popüler Sufi yazarı Rumi’dir. Muhammed bin Muhammed bin Hüseyin el-Balkhi, Türkiye’deki Rum kasabasından esinlenerek Maulana Celaleddin Rumi lakabını almıştır. M.S. 1207 yılında Afganistan’ın Balkh kentinde doğmuştur. Ailesi, Moğol ordularından kaçarak Türkiye’deki Rum kasabasına yerleşti. Orada büyüyen Rumi, “Rumi” adını aldı ve M.S. 1273 yılında vefat etti. Rumi, “derviş dönmesi” geleneğini başlattı. Aradan geçen onca yıldan sonra bile, günümüzde en tanınmış ve en çok okunan Sufi yazarıdır.
Rumi’nin öğretisinin, geleneksel Sünni ve Şii İslam’dan çok farklı olduğu vurgulanmalıdır. Yazılarının tuhaf olduğunu söylemek yetersiz kalır. İşte yazılarındaki zeka, tutku, çirkinlik ve kabalığın küçük bir örneği.
“Birisi bir gün büyük bir şeyhe Sufizm’in ne olduğunu sordu. 'Ani bir hayal kırıklığı yaşandığında hissedilen sevinç duygusudur.’” (The Essential Rumi, s. 171)
Cinsel ve Müstehcen Öğretiler
The Essential Rumi, s. 283’te, Sufi şair Sanai’nin üslubunun Rumi’yi etkilediği belirtiliyor. Sanai, müstehcen şakaların öğretici olabileceğini söylemişti.
Rumi’nin *Mevlana’nın Meselleri* adlı kitabının 5:2831-4034 bölümünde, Mısır halifesinin (kralının) sadece fiziksel olarak çekici bir cariye uğruna Musul’u kuşatmak üzere binlerce kişilik bir ordu gönderdiği uzun ve müstehcen bir hikâye anlatılır. Musul kralı sonunda onu teslim eder ve şöyle der: “Put, putperestin yanındadır.” Zafer kazanan komutan kadını görür ve şehvetle dolup taşar. Kızın pantolonunu yırtar, ancak tam cinsel ilişkiye girmek üzereyken atların arasında siyah bir aslanın sesini duyar. Kılıcıyla çıplak halde koşarak aslanı öldürür ve ardından kadına geri dönüp onunla cinsel ilişkiye girer. Sonunda Mısır halifesinin yanına döndüklerinde, halife kıza delicesine aşık olur, ancak onunla cinsel ilişkiye girmek üzereyken Tanrı’dan gelen ufak bir sesle arzusu kaybolur. Kız ona yüksek sesle güler ve halife sinirlendiğinde, kız ona kendisiyle kaptan arasındaki ilişkiyi anlatır. Halife sonunda kızı kaptana verir. “İşte peygamberin erkekliği budur. Halife cinsel açıdan iktidarsızdı, ama erkekliği son derece güçlüydü.” (The Essential Rumi, s. 54-61)
Kıskanç bir kadının karısı, çekici hizmetçisini gümüş bir leğen getirmek üzere evine geri gönderdi. Daha sonra kadın yaptığının farkına varıp o da eve koştu. Hizmetçi, kadının kocasıyla nihayet bir ilişki kurmak için hızla eve koştu. Karısı ise kıskançlıktan eve koştu. “Hizmetçi aşk için koştu. Karısı ise korku ve kıskançlıktan koştu. Arada büyük bir fark vardır. Mistik, an be an uçar. Korkak münzevi ise ay ay sürünür.” (The Essential Rumi, s. 178-179. Bu benzetmede hizmetçi iyi mistik, karısı korkak münzevi ve kocası ise Tanrı’dır. Hikaye, karının ikisini işin hemen ardından yakalamasının tüm (müstehcen) ayrıntılarını anlatarak devam eder. Unutmayın, bunun sizi Tanrı’ya yönlendirmek için bir öğreti olması gerekiyor. (The Essential Rumi, s. 178-180; Matnawi 5:2163-2204, 2210.)
Görünüşe göre Rumi’nin en iğrenç hikâyesi, bir eşeği “bir erkeğin işlevini yerine getirecek şekilde” eğiten bir hizmetçinin hikâyesidir. Eşeğin anatomisi daha büyük olduğu için, kullanmak üzere bir su kabağının bir kısmını oydu. Hanımı bunu bir keresinde gizlice gördü ve kendisi de denemeye karar verdi. Ancak su kabağının kenarından haberi yoktu ; eşek bağırsaklarını deldi ve kadın öldü. Buradaki ana fikir, onu aşırılığın bir simgesi olarak hatırlamamız ve muhtemelen hizmetçinin yaptığı gibi dengemizi korumamız gerektiğidir. Görünüşe göre, bir kabak yardımıyla bir hayvanla cinsel ilişkiye giren hizmetçi, Sufiler için ölçülü bir hayat sürmenin parlak bir örneğidir.
Eğer Müslüman değilseniz ve Allah’a ilişkin bu aşağılayıcı benzetmeden tamamen şok olduysanız, şunu bilin ki çoğu Sünni ve Şii Müslüman da aynı derecede şok olurdu.
Sufizm’deki bu iğrenç Tanrı hikâyesi, Matnawi 5:1333-1405’te yer alır ve (eğer gerçekten okumak isterseniz) The Essential Rumi kitabının 181-182. sayfalarında okunabilir.
Sufiler arasında da ikiyüzlüler olabilir. Onlar, geceleyin bir başkası bir kurdu öldürdüğünde, kurdun osurduğunu duyan ve kendi eşeğinin nasıl osurduğunu bildiği için bunun kendi eşeği olduğuna yemin eden adama benzerler. (The Essential Rumi, s. 213; Mesnevi 3:650-702)
Arayışın Kendisi Tek Hedeftir
Söylendiğine göre derviş Şems, Rumi ile karşılaştı ve “Şanım ne kadar da büyüktür” diyen Sufi Bestami ile “Seni gerektiği gibi tanımıyoruz” diyen Muhammed’den hangisinin daha büyük olduğunu sordu. Sonunda Rumi, Muhammed olduğunu söyledi; çünkü Bestami ilahi olandan bir yudum almışken, Muhammed için yol her zaman açılmaya devam ediyordu. (The Essential Rumi, s. xi-xii’den)
“Bir gün bir sufi, bir çiviye asılı boş bir un çuvalı görür. Gömleğini yırtmaya ve çevirmeye başlar, şöyle der: 'Yiyeceğe ihtiyacı olmayan şey için bir çare! Açlığın ilacı!’ Tutkusu alevlenir ve diğerleri de ona katılır, aşk ateşinde haykırıp inlerler. Boş boş dolaşan bir yoldan geçen, 'Bu sadece boş bir çuval,’ der. Sufi şöyle der: 'Git buradan. Sen bizim istemediğimiz şeyi istiyorsun. Sen bir aşık değilsin. Aşığın yemeği ekmeğin sevgisidir, ekmek değildir. Hayatı gerçekten sevenler, varoluşu severler.’” (Mevlana’nın Mesnevi’si 3:3014-3030, The Essential Rumi, s. 29’dan alınmıştır)
“Nesnesi olmayan aşktan daha iyi aşk, amacı olmayan işten daha tatmin edici iş yoktur.” (Furuzanfar’ın Kulliyat-e Shams baskısı, #152, The Essential Rumi, s. 279’dan alınmıştır)
Hac
“Celal’in bir müridi, [kendisine] Mekke’ye hacca gitmesini önerdi. O da bunun iyi bir fikir olduğunu düşündü; ancak önce ustasına danışmaya gitti. Usta bunun iyi bir fikir olduğunu söyledi. O anmidnight dua ederken, coşkuya kapıldı ve kadına çatıya çıkıp kendisine katılmasını istedi. İkisi, Mekke’nin kutsal siyah taşının havada döndüğünü gördüler. O zaman Jalal’ın kendi Mekke’si olduğunu anladı ve başka hiçbir yere gitmesine gerek olmadığını fark etti.” (Rumi in the Arms of the Beloved, s. 193-194’ten alınmıştır)
Rumi’de Tutku
“Sevişme şeklin, Tanrı’nın seninle olma şeklidir.
Böylece bu ikisi cinsel translarında kendilerinden geçtiler. Artık ziyafet ya da şarap umurlarında değildi. Gözleri, birbirine mükemmel uyum sağlayan hat sanatı çizgileri gibi kapalıydı. Kral, alimi aramaya çıktı ve onları orada bir arada görünce şöyle dedi: 'Eh, ne derler bilirsiniz, “İyi bir kral, tebaasına kendi sofrasından hizmet etmelidir!” Zihni eriten ve ruhu canlandıran bir neşe, şarap gibi bir özgürlük vardır…’ (Methnawi 6:3914-3979, The Essential Rumi, s. 185’ten alınmıştır)
Acı
“Uşghur adında bir hayvan vardır, bir kirpi. Ona bir sopayla vurursanız, dikenlerini açar ve daha da büyür. Ruh da bir kirpidir; sopayla dövülmekle güçlenir.” (Mevlana’nın Meselleri 4:74-109, The Essential Rumi, s. 176’dan alınmıştır)
Şarap
“Üzülme. Kaybettiğin her şey başka bir biçimde geri gelir. Anne sütünden kesilen çocuk artık şarap ve bal karışımını içiyor.” (Furuzanfar’ın Kulliyat-e Shams baskısı, #1937, The Essential Rumi, s. 272’den alınmıştır)
“Bana bir kadeh daha şarap uzatma. Ağzıma dök. Ağzımın yolunu kaybettim.” (The Essential Rumi, s. 6)
“Aslında içtiğimiz şarap kendi kanımızdır. Vücudumuz bu fıçılarda mayalanır. Bunun bir kadehi için her şeyimizi veririz. Bir yudum için zihnimizi feda ederiz.” (The Essential Rumi, s. 6)
“Tanrı bize o kadar güçlü bir kara şarap vermiştir ki, onu içtiğimizde iki dünyadan da ayrılırız. Tanrı, esrarın içine, tadana kendini fark etme durumundan kurtaracak bir güç koymuştur.” (The Essential Rumi, s. 6)
“Zihnimizi ele geçirebilecek binlerce şarap vardır. Bütün coşkuların aynı olduğunu sanmayın!” (Mevlana’nın Esasları, s. 6’dan alıntı: Mesnevi 4:2683-2696)
“Yalnız yaşayan şair Sanai’yi dinleyin: 'Coşkununla yollara düşme. Han’da uyu.’ Sarhoş biri sokağa çıktığında, çocuklar onunla alay eder… Çocuklar, şarabın tadını ya da sarhoşluğun nasıl bir his olduğunu bilmeden peşinden giderler. Uçaktaki herkes, çok azı hariç, çocuktur. Arzudan arınmış olanlar dışında kimse yetişkin değildir.” (Mevlana’nın Mesnevi’si 1:3426-3454, The Essential Rumi, s. 4’ten alınmıştır. Ayrıca bkz. Nicholson, cilt 1, s. 186)
Delilik
“Artık bana şarap yok! Yoğun kırmızıdan ve berrak beyazdan zevk alma devrimi geride kaldı. Eylem alanına doğru akan kendi kanıma susamışım. Elindeki en keskin kılıcı çek ve vur, ta ki baş vücudun etrafında dönene kadar. Böyle bir kafatası dağı oluştur. Beni parçala. Ağızda durma! Söylediklerime kulak asma. Ateşin merkezine girmeliyim. Ateş benim çocuğumdur, ama ben yanıp kül olmalı ve ateş haline gelmeliyim.” (Kulliyat-e Şems 1304, Essential Rumi, s. 63’ten alınmıştır) Muhammed de ateş hakkında çok konuştu, ancak Muhammed ateşten kaçınılmasını söyledi.
“Deliliğin eşiğinde yaşadım, nedenleri bilmek istedim, bir kapıyı çaldım. Kapı açıldı. Meğer içeriden çalıyormuşum!” (Furuzanfar’ın Kulliyat-e Shams baskısı, #1249, The Essential Rumi, s. 281’den alınmıştır)
“Aşkın mezbahasında sadece en iyiler öldürülür, zayıf ya da sakat olanlar değil. Bu ölümden kaçma. Aşk uğruna öldürülmeyen kim varsa, o zaten ölü etten ibarettir.” (Furuzanfar’ın Kulliyat-e Shams baskısı, #543, The Essential Rumi, s. 270’den alınmıştır)
Yok olma
“Hallaj, 'Ben Tanrı’yım’ dedi ve bunu sonuna kadar yaşadı.” (The Mathnawi 6:2019-2190, The Essential Rumi, s. 219’dan alınmıştır)
Yahudiler ve Hıristiyanlar
“Müslümanların camisine, Yahudilerin sinagoguna ve Hıristiyanların kilisesine giriyorum ve tek bir sunak görüyorum.” (The Essential Rumi, s. 246)
Öbür Dünya
“Nereden geldim ve ne yapmam gerekiyor? Hiçbir fikrim yok. Ruhum başka bir yerden geliyor, bundan eminim ve sonunda oraya dönmeyi niyet ediyorum.” (Safa Antolojisi, The Essential Rumi, s. 2’den alıntı)
Para ve İş
“Tahıl Ambarı”, Rumi’nin eşeği üzerinde dünyayı dolaşan bir sufi hakkında anlattığı bir hikayedir. Bir keresinde bir sufi topluluğunda konakladığında eşeğini bir hizmetçiye emanet etmişti. Diğer sufiler onun onuruna büyük bir kutlama düzenlediler. Ayrılma vakti gelene kadar mutluydu, ancak kutlamanın masraflarını eşeğini satarak karşıladıklarını öğrendiğinde üzüldü. O, sadece onların sevincini taklit ettiğini söyledi. Onların sevincine gerçekten sahip olmak için, onlarla dost olarak kalması gerekirdi. (Mevlana’nın Matnawi’si 2:156-193, The Essential Rumi kitabından alınmıştır, s. 250-251)
“Mistikler tembellik konusunda uzmandır. Tembelliğe güvenirler, çünkü etraflarında Tanrı’nın sürekli iş başında olduğunu görürler. Hasat gelmeye devam eder, oysa onlar tarlayı sürmemişlerdir bile!” (Mevlana’nın Meselleri 6:4876-4916, The Essential Rumi, s. 30’dan alınmıştır)
Buna karşılık...
Tanrı’nın sözü o kadar kıt değildir ki, bir şeyler bulmak için bu düzeye inmek zorunda kalasınız. Kutsal Kitap’ta, tarihin başından beri hep burada olmuştur.
(devam edecek)
Kaynakça
Arberry, A.J. Rumi’nin Mistik Şiirleri. Chicago Üniversitesi Yayınları. 1968.
Barks, Coleman (derleyen), The Essential Rumi. Castle Books 1995. Barks, materyalinin çoğunu Mathnawi’nin üç baskısından almıştır: John Moyne, A.J. Arbery ve Reynold Nicholson tarafından çevrilmiş olanlardan.
Gowan, James G. İki Okyanusun Buluştuğu Yer. Element 1992.
Hadland, David F. Fars Mistikleri: Celaleddin Rumi. (Yayıncı: Şeyh Muhammed Aşraf).
Moyne, John ve Coleman Barks. Unseen Rain: Quatrains of Rumi. Shambhala. 1986.
Nicholson, Reynold A. (çevirmen) Rumi: Şair ve Mistik. George Allen & Unwin. 1950.
Nicholson, Reynold A. (der.) Celaleddin Rumi’nin Matnawi’si (Çeviri) E.J.W. Gibb Anma Vakfı 1926 Biddles Ltd. 2001’de yeniden basılmıştır.
Aksi belirtilmedikçe, Matnawi’deki kaynakça Reynold Nicholson’ın baskısından alınmıştır. Luzac, 1925-1940.
Shiva, Shahram Hush. Tanrı’ya Hiçbir Şey Söyleme: Rumi’nin Tutkulu Şiirleri. Jain Publishing. 2001.
Star, Jonathan (çevirmen) Rumi, Sevgilinin Kollarında. Putnam 1937.
Star, Jonathan ve Shahram Shiva. Cennetin Ötesinde Bir Bahçe. Bantam Books. 1992.
Daha fazla makale için www.MuslimHope.com adresini ziyaret edin.
Tanrı sizi korusun.