Wersja z kwietnia 2013 r.
Niewiele osób wie o druzach, tajemniczej, tysiącletniej religii w Libanie. Nazywani również druzami, duruzami, durozami oraz wyznawcami tawhid, liczą obecnie około 750 000–800 000 wyznawców, głównie w Syrii, Libanie i Izraelu. Druzy nazywają siebie Muwahhidun (unitarianie). Chociaż wierzą, że Mahomet pochodził od Boga, nie można ich uznać za muzułmanów, tak samo jak nie można ich uznać za Żydów czy chrześcijan. Aby zrozumieć ich pochodzenie, musimy cofnąć się w czasie do epoki egipskich kalifów z dynastii Fatymidów.
Dynastia kalifów fatymidzkich
Po pierwszych kilku kalifach (zwanych dynastią Umajjadów) skorumpowani Abbasydzi praktycznie udowodnili światu muzułmańskiemu, że władza deprawuje. Niektórzy mogliby pomyśleć, że być może kalifat powinien był jednak przejść w ręce potomków Mahometa. Po Abbasydach władzę przejęli Fatymidzi, którzy rządzili z Afryki Północnej, a później skupili się w Egipcie. Nazwa ta pochodziła od tego, że władcy wywodzili się od Fatimy, córki Mahometa i jego pierwszej żony Chadidży. Chociaż Abd al-Rahman zaoferował 100 wielbłądów obładowanych ubraniami i 10 000 dinarów, aby poślubić Fatimę, a Uthman zaoferował to samo, Mahomet wydał ją za mąż za biednego mężczyznę, Alego ibn Abi/Abu Taliba. Pobożni muzułmanie szyiccy wierzyli w wiele legend dotyczących Fatimy. Zgodnie z nimi, gdy Chadidża była w ciąży, Kurajszyci nie chcieli jej pomóc, więc z nieba zstąpiły cztery kobiety, by jej pomóc: Sara, żona Abrahama, Asija, Maria oraz Safira, rzekoma żona Mojżesza. Fatima rzekomo nigdy nie miała miesiączki, urodziła dziecko przez lewe udo, podczas gdy Maria urodziła Jezusa przez prawe udo. Fatima stała się hurisą nieba. Wszyscy muzułmanie w Niebie będą mieli tyle hurys jako żon, ile tylko zechcą, z wyjątkiem Alego, który nie będzie miał innej żony niż Fatima. Niektórzy dostrzegają podobieństwo między kultem Fatimy a rzymskokatolickim kultem Matki Boskiej. Fatima została nazwana „matką swojego ojca” przez szyitów dwunastkowych (Encyklopedia islamu, tom 2, str. 845–846), być może jako proroctwo, że dwunasty imam będzie nosił imię Mahomet.
W dniu zmartwychwstania Fatima jako pierwsza po Mahomecie wejdzie do raju. Potwierdza to również hadis sunnicki z zbioru Buchariego, tom 4, księga 56, rozdział 24, nr 819–820, str. 527. Gabriel poprowadzi jej wielbłąda do tronu Allaha. Tam zsiądzie z wielbłąda i poprosi Allaha o wymierzenie sprawiedliwości tym, którzy są winni śmierci jej synów Hasana i Husajna/Husaina. Fatima wprowadzi wszystkich swoich wyznawców do raju i podobnie jak katolicy modlą się do Maryi, niektórzy ismailici modlą się do Fatimy.
Na marginesie należy dodać, że w religii katolickiej istnieje również objawienie zwane „Matką Bożą Fatimską”, ale nie ma to żadnego związku z powyższym.
Oto wszyscy kalifowie z dynastii Fatymidów
1. Al-Mahdi 'Obaidallah/’Ubaydullah, kalif w latach 297 A.H./909 n.e. – 322 A.H./3 kwietnia 933/934. Podbił Egipt Abbasydów przy drugiej próbie w latach 919–920 n.e. Twierdził, że jest Mahdim.
2. Al-Ka’im biamr Allah (Abu’l-Kasim), zmarł w 334 r. H. (18 maja 945 r.)
3. Mansur (Abu Tahir Isma’il), zmarł 19 marca 952 r.
4. Mu’izz lidin Allah (Abu Tamim Ma’ad), 952–976. Miał 22 lata, gdy objął tron
5. Al-’Aziz, kalif w latach 976–996 n.e., podbił Syrię
6. Al-Hakim bi’amr Illahi, 996–1021 r. n.e.
7. al-Zahir, kalif w latach 1021–1036 n.e.
8. al-Mustansir, 1036–1094 r. n.e., słabe panowanie.
9. al-Musta’li, kalif w latach 1094–1101 n.e.
10. al-Amr, 1101–1130 r. n.e.
11. al-Hafiz, 1130–1140 r. n.e.
12. al-Zafr 1149–1154 r. n.e.
13. al-Fa’iz, 1154–1160 r. n.e.
14. Al-’Adid – ostatni kalif z dynastii Fatymidów (1160–1171 r. n.e.), obalony przez Saladyna i armię Abbasydów.
Al-Hakim
Al-Hakim bin-Amr Allah urodził się w 985 r. n.e., a w wieku 11 lat (996 r. n.e.) został szóstym kalifem z dynastii Fatymidów. Al-Hakim zasłynął ze swojego okrucieństwa, swobodnego podejścia, tyranii oraz tajemniczego zniknięcia podczas samotnego spaceru w lutym 1021 r. n.e. Był głównym prześladowcą chrześcijan i Żydów, choć jego matka była chrześcijanką pochodzącą z Rosji. Wielu uważa go za szalonego ismailickiego szyitę. Z drugiej strony, przez innych jest podziwiany.
Ktoś kiedyś powiedział, że każda zła rzecz ma swoje dobre uzasadnienie. Według „Encyklopedii wiedzy religijnej” (str. 277–278) wierzono, że „jego działania, choć czasami mogły wydawać się okrutne, wykraczały poza ludzkie pojmowanie, a ich twórcza symbolika była znana jedynie Hamzie jako imamowi”.
Słynny matematyk Al-Hazen (zm. 1038) twierdził, że potrafi skonstruować maszynę regulującą wylewy Nilu. Hakim (zm. 1021) zaprosił go do Egiptu, aby to uczynił. Kiedy Al-Hazen przybył i przekonał się, że jest to niemożliwe, udawał szaleńca aż do śmierci Hakima.
Kalendarium prześladowań Hakima
1003 r. Zburzono kościół i w tym miejscu wzniesiono meczet Rashid
1004 r. Zmuszono chrześcijan i Żydów do noszenia czarnych pasów i turbanów
1005 r. Al-Hakim był szyitą i rzucał klątwy na pierwszych kalifów oraz towarzyszy Proroka, a także nakazał wyrycie tych klątw na meczetach.
1007 Zniesiono nakaz umieszczania tych napisów na meczetach. Najpierw zakazał, a następnie złagodził przepisy dotyczące wina, domów publicznych, śpiewających niewolnic, instrumentów muzycznych, śpiewaków i muzyków.
Zabronił kobietom wychodzenia na zewnątrz. Al-Hakim zabronił szewcom szycia butów dla kobiet. (One i tak nie powinny wychodzić na zewnątrz.)
W pewnym momencie al-Hakim zachęcał swoich zwolenników, między innymi do czczenia go jako widzialnego Boga. Wiara druzyjska została nazwana na cześć jednego z tych zwolenników, Ismaila al-Daraziego / ad- a Daraziego. Późniejsza teologia druzyjska głosi, że istniało dziesięć wcieleń Boga, a al-Hakim był ostatnim z nich, zgodnie z „The Encyclopedia of Missions”, tom 1, str. 341 (Funk and Wagnalls 1891).
Zakazał spożywania pewnego warzywa, ponieważ uważał, że lubili je Abu Bakr, A’isha i Mu’awiya.
Zakazał spożywania skorupiaków i ryb bez łusek. Zakazał gry w szachy (jak naucza Sahih Muslim) i nakazał zabicie wszystkich psów.
Al-Hakim spalił całą dzielnicę żydowską w Kairze.
Spalił miasto al-Fustat po tym, jak mieszkańcy rozpowszechnili oświadczenie, że porzucił islam, ogłaszając się boskim. Al-Hakim rzekomo bawił się, obserwując, jak miasto płonie.
1007 r. Zakazał procesji w Niedzielę Palmową w Jerozolimie
1008 r. Skonfiskował majątek kościołów i klasztorów w Egipcie
1009 r. Zmusił chrześcijan i Żydów do noszenia krzyży i dzwonków. Zniszczył dwa kościoły w Kairze, jeden w Damaszku oraz zbezcześcił ich cmentarze. Torturował chrześcijańskich urzędników.
1009/1010 Zniszczył kościół Grobu Świętego w Jerozolimie (pamiętali o tym przyszli krzyżowcy). Zakazał obchodów Święta Trzech Króli w Kairze i zniszczył klasztory chrześcijańskie.
1010 r. Zakazał chrześcijanom używania wina podczas Wieczerzy Pańskiej.
1011–1012 Al-Hakim przechodził obok sklepu mięsnego, chwycił tasak i zabił jednego z pomocników.
1011–1012 Zakazał eksponowania krzyży.
1012–1013 Chrześcijanie nie mogli jeździć konno. Zniszczył kościoły i klasztory, oszczędzając jedynie klasztor na Synaju.
1012–1013 Zmusił poddanych do kłaniania się mu i nazywania go „naszym Panem”
1013 Niektórzy chrześcijanie, którzy rzekomo przeszli na islam, nadal sprawowali Wieczerzę Pańską w swoich domach. Dowiedział się o tym, ale zezwolił na to. Wydał edykty na korzyść chrześcijan z , odbudował klasztor oraz przywrócił wiele kościołów i ich majątku. Zezwolił niektórym chrześcijanom, którzy przeszli na islam, na powrót do chrześcijaństwa.
Al-Hakim zakazał również niektórych modlitw muzułmańskich. Zabronił kobietom płakać podczas pogrzebów, ponieważ Mahomet nakazał im, by nie płakały.
W lutym 1021 roku al-Hakim wybrał się pewnej nocy na spacer na wzgórze i zniknął bez śladu. Hamza powiedział, że powróci. (Jest to podobne do wiary w ponowne pojawienie się dwunastego imama).
W „Perennial Dictionary of World Religions” (s. 230) napisano, że pragnienie al-Hakima, by czczono go na równi z Bogiem, było kluczowym czynnikiem osłabiającym dynastię Fatymidów.
Hamza, al-Muqtana i pisma druzyjskie
Od tamtego czasu druzy czczą al-Hakima jako widzialnego Boga. Wezyr al-Hakima, Hamza bin 'Ali ibn Ahmad, perski mistyk, przyczynił się do tego, by al-Hakim był czczony jako Najwyższy, który stworzył pierwszą zasadę kosmiczną. W myśli druzyjskiej Hamza jest pierwszym ze stworzeń Boga. Kalendarz druzyjski rozpoczyna się w roku 1016/1017 n.e. (408 r. H.), kiedy to Hamza publicznie ogłosił w meczecie w Kairze, że al-Hakim jest widzialnym Bogiem.
Pismo święte druzów, zwane Rasahl/Rasa’il al-Hikma („Listy mądrości”), zostało spisane głównie przez al-Muqtanę (kosmiczną immanencję). Zawiera ono również inne listy autorstwa al-Hakima, Hamzy i innych.
Od czasu zniknięcia al-Muqtany druzy nie są już „religią prozelityczną”.
W katechizmie druzyjskim w pytaniu 44 stwierdza się, że alawici odłączyli się od druzyjczyków, ponieważ nie czcili al-Hakima, a zamiast tego czcili 'Ali.
Siedem filarów wiary druzyjskiej według Hamzy
1. (Prawda w słowach) Mów prawdę innym druzom. Jednak okłamywanie niewierzących w celu obrony siebie lub wspólnoty jest dopuszczalne. Uważają za właściwe udawanie muzułmanów przed muzułmanami lub chrześcijan przed chrześcijanami oraz mówienie nieprawdy na temat swoich przekonań.
2. (Czujność) Brońcie się nawzajem (w tym siłą) oraz pomagajcie sobie i wspierajcie się wzajemnie
3. Całkowite wyrzeczenie się wszelkich poprzednich religii, w tym islamu niebędącego druzem.
4. Całkowite odcięcie się od niewiernych.
5. Uznaj al-Hakima za Jedynego widzialnego Boga. (Obejmuje to również uznanie innych wcześniejszych manifestacji Boga)
6. Całkowita rezygnacja, zadowolenie z tego, co czyni Bóg
7. Całkowite posłuszeństwo, podporządkowanie się rozkazom Boga lub Jego wysłanników aż do powrotu al-Hakima.
Inne wierzenia druzów
Al-Hakim stanowi centralny punkt wiary druzów. Nazywany jest al-wahda, czyli manifestacją boskiej jedności. Podobnie jak niektórzy ismailici, druzy wierzą, że istniało wiele (być może 70) wcieleń Boga. Prawdziwy Jezus był wcieleniem Kosmicznej Inteligencji, ale nie Mahomet. Al-Hakim był ostatnim wcieleniem Boga.
Role kosmiczne: Podobnie jak ismailici wierzą w pięć zasad kosmicznych (hudud). Druzy wierzą, że istnieje pięciu ludzi, którzy przyjęli te role.
Rolę 'Akl (prawdziwego Adama / kosmicznej inteligencji) przyjął Hamza ibn Ali
Nafs al-Kulliyya (dusza uniwersalna / kosmiczna jaźń) została przyjęta przez Isma’ila ibn Muhammada al-Tamimiego.
Kalima (słowo / kosmiczne wypowiedzi) przyjął Muhammad ibn Wahb al-Qurashi
Sabiq (prawe skrzydło / poprzednik / kosmiczny precedens) został wcielony przez Salama ibn 'Abd al-Wahhaba
Tali (lewe skrzydło / naśladowca / kosmiczna bliskość) – przyjął go Baha’ al-Din al-Muqtana.
Ponadto byli dais (misjonarze), ma’dhuns (kaznodzieje), mukasirs (perswazorzy) oraz reszta prawdziwych wierzących.
Istniało również pięć fałszywych zasad kosmicznych, stworzonych przez al-Hakima dla złej strony wszechświata. Al-Hakim porzuci je jednak w dniach ostatecznych.
Święta muzułmańskie: Obchodzą większość świąt muzułmańskich, ale nie przestrzegają ramadanu ani nie udają się na pielgrzymkę hadżdż do Mekki.
Świat materialny jest „zwierciadłem” lub emanacją Boskiej Inteligencji.
Wszystkie poprzednie religie nie są błędne, są jedynie „typami” prawdziwej religii i należy je interpretować alegorycznie. Zarówno Ewangelia, jak i Koran zostały natchnione przez Boga, ale nie są już przestrzegane. Druzy
Małżeństwo: Wierzą również, że mężowie i żony powinni być równi w małżeństwie.
Khidr/Khider (Zielony). Podobnie jak sufi kładą nacisk na al-Khidra. Posiadają rzekome sanktuarium Khidra. Al-Khidr został wspomniany w zbiorze Buchariego, tom 1, księga 3, rozdział 44, nr 124, str. 90–93 jako osoba, którą odwiedził Mojżesz i która posiadała wiedzę o Bogu, której Mojżesz nie posiadał. Jeden z druzów powiedział mi, że wierzą, iż jest on Janem Chrzcicielem (Nafs al-Kulliyya, Dusza Uniwersalna).
Jezus i Duch Święty to ta sama osoba, zgodnie z informacją zawartą na stronie
http://ismaili.net/~heritage/mirrors/7_other_drouz/drouz.html. Podano tam również, że druzy twierdzą, iż wywodzą się od zaginionych plemion Izraela. Stwierdzono tam również, że druzy uważają Sokratesa, Platona i Arystotelesa za proroków.
Reinkarnacja: Wierzą, że ludzie reinkarnują się, aż osiągną doskonałość i wznoszą się do gwiazd. Ma to pewne podobieństwo do nauk alawitów. W przeciwieństwie do hinduizmu druzowie wierzą, że mężczyźni reinkarnują się wyłącznie jako mężczyźni, a kobiety – jako kobiety.
Uważają, że w Chinach istnieje kolejna tajna społeczność druzyjska.
Czasy ostateczne: Kiedy prześladowania druzów osiągną swój szczyt, powróci al-Hakim wraz z Hamzą i al-Muqtaną, którzy zniknęli w 1033 r. n.e. Al-Hakim podbije świat, a tajna społeczność druzów, która rzekomo istnieje dziś w Chinach, ponownie połączy się z druzami w Syrii. Podbiją Mekkę, a następnie Jerozolimę, i cały świat przyjmie wiarę druzów.
Praktyki: Wierzą, że zarówno mężczyźni, jak i kobiety powinni uczestniczyć w codziennych modlitwach. (Hadisy islamu sunnickiego mówią, że kobiety powinny powstrzymywać się od modlitwy podczas miesiączki). Druzy powstrzymują się od używek, tytoniu i wina. Uważają, że kradzież i zemsta są złe.
Ukrywanie tożsamości: Podobnie jak sekty ghulat w świecie muzułmańskim wierzą w kłamstwo na temat bycia druzem, gdy jest to konieczne dla bezpieczeństwa. Ponadto wolno im na pozór dostosowywać się do dominującej religii, a swoją wyznawać potajemnie. Dlatego druzy w innych krajach mogą przedstawiać się jako syryjscy chrześcijanie lub sunniccy muzułmanie.
Nabożeństwa odbywają się w czwartkowe wieczory, na początku ich dnia odpoczynku („The Perennial Dictionary of World Religions”, str. 230; „Encyclopaedia Britannica”, str. 684).
Wtajemniczeni/niewtajemniczeni: Od XV wieku druzy, podobnie jak alawici, dzielą się na wewnętrzną grupę wtajemniczonych („Uqqal”/„Aql”, co oznacza mądrość/mędrców) oraz większość pozostałych wyznawców („Juhhal”/„Jahil”, co oznacza niewtajemniczonych). Jahil zaspokajają materialne potrzeby wtajemniczonych. Encyclopaedia Britannica szacuje, że wtajemniczeni stanowią około 15% wszystkich wyznawców.
Mężczyźni-wtajemniczeni noszą zazwyczaj czarną szatę pod białym pasem. Na głowie mają czerwony fez z białym wałkiem wokół niego.
Kobiety muszą nosić zasłony, zazwyczaj czarne, oraz czerwone pantofle. W rzeczywistości wiele druzyjskich kobiet nie zdejmuje zasłony nawet w obecności kobiet niebędących druzyjkami. Poligamia jest zabroniona, a zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą wystąpić o rozwód. Kobiety uczestniczą wraz z mężczyznami w ceremoniach religijnych, choć oddzielone są półprzezroczystą czarną zasłoną. Dawniej kobiety nie mogły nosić jedwabiu, brokatu, złota ani srebra, ale obecnie zazwyczaj to robią.
Prawo: Ogólnie rzecz biorąc, druzy często kierują się systemem prawnym muzułmańskiej szkoły hanafickiej. Hanafici stanowią najpopularniejszą szkołę sunnicką.
Stare i nowe wierzenia druzyjskie: W „Encyklopedii islamu” (E.J. Brill 1965), tom 2, str. 633, napisano, że w trakcie długiego okresu historii druzów znaczna część rozbudowanej hierarchii zanikła, a w czasach Abd Allaha al-Tanukhiego (zm. 885 r. H., 1480 r. n.e.) dominował już nowy system kosmologii gnostyckiej i cyklicznej historii świętej. W tym czasie istniał już podział druzów na mędrców i niewtajemniczonych.
Błędne informacje: Ponieważ ludzie niewiele wiedzieli o druzach, krążyło na ich temat wiele fałszywych informacji.
Twierdzono, że wywodzą się od krzyżowca o imieniu hrabia Dreux.
Rzekomo czcili figurę cielęcia. Encyklopedia Britannica (1972), tom 7, str. 711, podaje: „być może figurę cielęcia, której związek z druzami jest odległy, a rola niejasna”. Dodaje jednak, że niektórzy druzy stanowczo zaprzeczają jej istnieniu.
Druzy rzekomo posiadali niemoralne wizerunki, podobne do tych spotykanych w niektórych sektach hinduizmu, ale to również jest nieprawda.
Dalsza historia druzów
1300 r. n.e. Maliku 'l-Ashraf, mamelucki sułtan Egiptu, pokonał druzów i zmusił ich do przyjęcia islamu sunnickiego, przynajmniej na pozór.
Rok 1516 n.e. Rodzina Maanów z plemienia druzów wsparła Turka Selima Surowego w jego walce przeciwko Mamelukom.
W okresie największej świetności pod rządami Fakru’d-dina Maana II druzy kontrolowali Antiochię, Palmyrę, Bejrut, Sydon, Latakię i Trypolis pod panowaniem Turków. Dwukrotnie bezskutecznie buntował się przeciwko Turkom.
Wśród nich toczyło się wiele wojen domowych; w 1711 r. druzy z klanu Shehab pokonali Turków i innych druzów pod Ein/Ain Dara.
W Libanie często wybuchały wojny domowe. Druzy dokonały masakry chrześcijan w 1840 r. w Hasbeya oraz w4/30/1845 . Druzy i muzułmanie połączyli siły, by wymordować 2 500 maronitów w Damaszku na stronie7/9/1860 . Następnie Francuzi zajęli Liban. Druzowie walczyli z Egipcjanami w 1930 r., z Turkami w 1852 r., a w 1896 r. zostali pokonani przez Turków. Druzowie z Turshun próbowali zbuntować się przeciwko Turkom w 1906 r.
Podczas I wojny światowej wspierali Lawrence’a i Brytyjczyków w walce z Turkami. Gdy Francuzi zignorowali ich potrzeby, druzy zbuntowali się przeciwko Francuzom w7/25/1925 , by ostatecznie zostać całkowicie pokonani w 1927 roku. Więcej informacji można znaleźć w „The First Encyclopedia of Islam”, tom 2 (E.J. Brill), str. 1075–1076.
Podobieństwa, a jednak głębokie różnice
Druzy są interesujący tym, że szanują Mahometa jako proroka i wierzą, że Koran został zesłany przez Boga, jednak ich wierzenia tak bardzo różnią się od tego, czego naucza Koran. Uważają, że ich wierzenia mają pierwszeństwo przed „prawdą”, którą Bóg przekazał w Koranie.
Podobnie jak muzułmanie, druzy szanują Jezusa jako proroka i wierzą, że Biblia została dana przez Boga, jednak wierzenia zarówno druzów, jak i muzułmanów znacznie odbiegają od tego, czego naucza Biblia. Pod pewnymi względami druzy są bliżsi Biblii niż muzułmanie; wierzą bowiem, że Jezus jest manifestacją Boga. Jednak pod innymi względami bliżsi są muzułmanie, na przykład nie czczą al-Hakima, nie uznają innych przejawów Boga ani reinkarnacji. Zarówno druzy, jak i muzułmanie wierzą, że ich założyciele i pisma święte mają pierwszeństwo przed prawdą zawartą w Biblii. Najwyraźniej nie niepokoi ich fakt, że ich „prawda” jest sprzeczna z podstawowym przesłaniem Nowego Testamentu.
Czy prawda ma znaczenie?
Druzy wyróżniają się tym, że od prawie tysiąca lat trzymają się swojej tradycji, pomimo wojen i prześladowań. Duch stojący za al-Hakimem powinien być z tego bardzo dumny. Jeśli uważasz lojalność za cnotę zawsze dobrą, to druzowie, alawici w świecie islamu, thugowie i khondowie w świecie hinduizmu oraz ludzie, którzy zginęli w Świątyni Ludu Jima Jonesa w świecie chrześcijaństwa, są najcnotliwszymi z ludzi.
Nie, niewłaściwie skierowana lojalność nie jest cnotą. Niewłaściwie skierowana lojalność jest w rzeczywistości nielojalnością i zdradą wobec tego, czemu powinna być lojalna.
Wersety biblijne dotyczące druzów
„Ja, Pan, nie zmieniam się.” (Malachiasz 3:6a, Biblia Bereańska)
„Jezus Chrystus jest ten sam wczoraj, dziś i na wieki.” (List do Hebrajczyków 13:8, Biblia Bereańska)
„Obawiam się jednak, że tak jak Ewa dała się zwieść przebiegłości węża, tak i wasze umysły mogą zostać sprowadzone z drogi waszej prostej i czystej oddania Chrystusowi. Bo jeśli ktoś przychodzi i głosi innego Jezusa niż Ten, którego głosiliśmy, albo jeśli przyjmujecie innego ducha niż Ten, którego otrzymaliście, albo inną ewangelię niż tę, którą przyjęliście, to bardzo łatwo to tolerujecie.” (2 List do Koryntian 11:3-4, Biblia Bereańska)
„Zadziwia mnie, jak szybko odwracacie się od Tego, który powołał was łaską Chrystusa, i zwracacie się ku innej ewangelii – która w ogóle nie jest ewangelią. Najwyraźniej niektórzy ludzie wprowadzają was w błąd i próbują wypaczyć ewangelię Chrystusa. Ale nawet gdybyśmy my lub anioł z nieba głosił ewangelię sprzeczną z tą, którą wam głosiliśmy, niech będzie przeklęty! Jak już wcześniej powiedzieliśmy, tak i teraz powtarzam: Jeśli ktoś głosi wam ewangelię sprzeczną z tą, którą przyjęliście, niech będzie przeklęty!” (List do Galatów 1:6-9, Biblia Bereańska)
Druzy z Ameryki Północnej prowadzą anglojęzyczną stronę internetową pod adresem www.Druze.com.
Bibliografia
Encyklopedia Britannica. (1958) tom 7.
Encyklopedia Britannica (1972), tom 7, str. 711.
Encyklopedia islamu zawiera liczne artykuły dotyczące druzów. Istnieje jednak wiele wydań Encyklopedii islamu, wszystkie opublikowane przez wydawnictwo E.J. Brill.
Pierwsza „Encyklopedia islamu”
Encyklopedia islamu, redaktorzy: B. Lewis, Ch. Pellat i J. Schacht. (1965)
„Encyklopedia islamu”, nowe wydanie. (1995)
Douglass, J.D. (redaktor naczelny) „Encyklopedia wiedzy religijnej”, wydanie drugie. Baker Book House. 1991.
Crim, Keith, Roger A. Bullard i Larry D. Shinn (redaktorzy) „The Perennial Dictionary of World Religions”. Harper & Row. 1981. (830 stron)
http://ismaili.net/~heritage/mirrors/236_druz/win19b.html
autor: dr Steven M. Morrison.