< Rumi súfíinn

Vinsælasti súfíski rithöfundurinn í dag er Rumi. Mohammed ben Mohammed bin Husain al-Balkhi var kenndur við bæinn Rum í Tyrklandi og hlaut gælunafnið Maulana Jalal-uddin Rumi. Hann fæddist árið 1207 e.Kr. í Balkh í Afganistan. Fjölskylda hans flutti til Rúms í Tyrklandi til að flýja mongólska heri. Hann ólst þar upp, fékk nafnið "Rumi" og lést árið 1273 e.Kr. Rumi bjó til "dervísahnetuna". Eftir svo mörg ár er hann ennþá þekktasti og mest lesni súfi í dag.

Það ber að undirstrika að kenning Rumi er mjög ólík hefðbundnu sunníta- og síaítíska íslam. Að kalla skrif hans undarleg er vanmat. Hér er lítið sýnishorn af snilld, ástríðu, ljótleika og klámfengni í skrifum hans.

"Einu sinni spurði einhver mikinn seíh hvað súfismi væri. 'Tilfinningin fyrir gleði þegar skyndileg vonbrigði koma.'" (The Essential Rumi bls. 171)

Kynferðisleg og óhrein kenning

Í bókinni The Essential Rumi, bls. 283, segir að stíll sufískáldsins Sanai hafi heillað Rumi. Sanai sagði að óhrein grín gætu verið fræðandi.

Í bókinni The Mathnawi 5:2831–4034 eftir Rumi er sögð löng og klámfengil saga um kalífann (konunginn) í Egyptalandi sem sendir her í þúsundum til að leggja Mosúl undir sig, allt fyrir líkamlega aðlaðandi hórdómskonu. Konungur Mosúl gefur hana loksins upp og segir: "Goðin tilheyra goðadýrkendum." Sigríkur herforingi sér hana og verður yfirbugaður af losta. Hann rífur af henni buxurnar, en rétt þegar hann er að fara að eiga samfarir heyrir hann hljóð svarts líons meðal hestanna. Hann hleypur nakinn burt með sverð sitt, drepur líoninn og snýr svo aftur til að eiga samfarir við konuna. Þegar þeir loks snúa aftur til kalífsins í Egyptalandi verður hann brjálaður ástfanginn af stúlkunni, en rétt þegar hann er að fara að eiga samfarir við hana berst lítill hljómur frá Guði og hann missir girnina. Stúlkan hlær hátt að honum, og þegar hann reiddist, segir hún honum frá sér og kapteininum. Kalífinn gefur hana loks kapteininum. "Þetta er karlmennska spámanns. Kalífinn var kynferðislega getulaus, en karlmennska hans var máttugust." (The Essential Rumi bls. 54-61)

Eigin kona manns sendi aðlaðandi þrælu sína heim til að sækja silfurvösk. Eftir á áttaði konan sig á hvað hún hafði gert og hljóp líka heim. Þrælan hljóp heim til að eiga loks framhjáhald með manni konunnar. Konan hljóp heim af öfund. "Þrælan hljóp fyrir ást. Konan hljóp af ótta og öfund. Það er mikill munur. Dularfulli flýgur frá augnabliki til augnabliks. Hið hrædda asketíska dregur sig áfram frá mánuði til mánaðar." (The Essential Rumi bls. 178-179. Í þessari líkingarsögu er þrællinn hinn góði dularfulli, konan hið hrædda asketíska og eiginmaðurinn Guð. Síðan er farið í allar (ekki ætlaðar börnum) smáatriðin um þegar konan grípur þau tvö rétt eftir athöfnina. Munið, þetta á að vera kennsla sem leiðir ykkur til Guðs. (The Essential Rumi bls. 178-180 í The Mathnawi 5:2163-2204,2210.)

Sagan sem þykir ógeðfelldust í verkum Rumi er sagan af þrællkonu sem þjálfaði asna "til að veita þjónustu manns". Hún höggvaði úr hluta af kúrbíta til að nota þar sem líffærafræði asnans var stærri. Yfirmaður hennar sá þetta einu sinni í leyni og ákvað að prófa það sjálf. Hún vissi hins vegar ekki af kúrbítarbrúninni ( ), og asninn stakk í ristil hennar og hún dó. Meginatriðið er að við eigum að muna hana sem tákn um óhóf og halda jafnvægi, líklega eins og þrællkonan gerði. Svo virðist sem þrællkonan sem stundaði kynlíf með dýri með gúrkubút sé glæsilegt fordæmi fyrir súfíum um hvernig eigi að lifa hófstilltu lífi.

Ef þú ert ekki múslimi og ert algjörlega hneykslaður á þessari niðurlægjandi líkingu um Allah, skaltu gera þér grein fyrir að flestir sunnítar og síaistar múslimar yrðu jafnhneykslaðir.

Þessi viðbjóðslega saga um Guð í súfisma er í The Mathnawi 5:1333-1405 og má lesa hana (þ.e. ef þú vilt virkilega lesa hana) í The Essential Rumi, bls. 181-182)

Það geta líka verið súfískir hræsnara. Þeir eru líkir manni sem heyrir úlf losa sig þegar annar drepur hann um nóttina og sver að það hafi verið asni hans, því hann veit hvernig asni hans losar sig. (The Essential Rumi bls. 213 The Mathnawi 3:650-702)

Leitin er sjálf eini tilgangurinn

Sagt er að dervíshinn Shams hafi hitt Rumi og spurt hver væri æðri, súfíinn Bestami sem sagði: "Hversu mikil er dýrð mín," eða Mohammed sem viðurkenndi: "Við þekkjum þig ekki eins og við ættum." Að lokum sagði Rumi að það væri Mohammed, því þótt Bestami hefði tekið eina sopa af hinu guðdómlega, var vegurinn fyrir Mohammed sífellt að opinberast. (úr The Essential Rumi bls. xi-xii)

Einn daginn sér súfi tóma matarpoka hanga á nagla. Hann byrjar að snúa sér og rífa skyrtuna sína, segir: Ford fyrir það sem þarf engan mat! Læknan á hungri! Eldur hans logar og aðrir ganga til liðs við hann, öskra og kveina í ástareldinum. Ómerkur vegfarandi segir: "Þetta er bara tóm sekk." Súfiinn segir: "Farðu. Þú vilt það sem við viljum ekki. Þú ert ekki ástfanginn. Fæðan sem ástfanginn þráir er ástin á brauðinu, ekki brauðið. Einungis sá sem elskar sannarlega elskar tilveruna." (The Mathnawi 3:3014-3030 úr The Essential Rumi bls. 29)

"Engin ást er betri en ást án ástfangins, engin vinnan ánægjulegri en vinna án tilgangs." (Útgáfa Furuzanfar á Kulliyat-e Shams #152, tekin úr The Essential Rumi bls. 279)

Náðarganga

"Einn lærisveinn Jalal lagði til að hún [sjálf] færi í pílagrímsför til Mekka. Hún taldi það gott; en fór fyrst til að spyrja meistara sinn. Hann sagði að það væri gott. Á meðan hmidnight -ið var í bæn, datt hann í dásamlegt ástand og bað hana að ganga til liðs við sig á þakið. Þau sáu hinn helga svarta stein í Mekka snúast um í loftinu. Þá lærði hún að Jalal var Mekka hennar, og hún þurfti ekki að fara neitt annað." (tökuð úr Rumi in the Arms of the Beloved bls. 193-194)

Ástríða hjá Rumi

"Hvernig þú gerir ást er hvernig Guð mun vera með þér.

Þannig týndust þau tvö í kynferðislegri dái. Þau hugsuðu ekki lengur um veislu né vín. Augu þeirra voru lokuð eins og fullkomlega samræmdar kalligrafíulínur. Konungurinn fór að leita að fræðimanninum, og þegar hann sá þau þar saman, sagði hann: "Jæja, eins og segir: 'Góður konungur verður að þjóna undirorpnum sínum af eigin borði!' Það er gleði, vínlík frelsi sem leysir upp hugann og endurvekur andann, …" (The Mathnawi 6:3914-3979 úr The Essential Rumi bls. 185)

Sársauki

"Það er dýr sem kallast ushghur, broddgöltur. Ef þú slærð hann með staf, réttar hann úr broddunum sínum og verður stærri. Sálin er broddgöltur, sterkari gerð af stafslagi." (The Mathnawi 4:74-109 tekið úr The Essential Rumi bls. 176)

Vín

"Ekki syrgja. Allt sem þú tapar kemur aftur í annarri mynd. Barn sem var spennt frá móðurmjólk drekkur nú vín og hunang blandað saman." (Útgáfa Furuzanfar af Kulliyat-e Shams #1937, tekið úr The Essential Rumi bls. 272)

"Ekki rétta mér annað glas af víni. Helltu því í munninn á mér. Ég hef glatað leiðinni að munni mínum." (The Essential Rumi bls. 6)

"Víngerið sem við raunverulega drekkum er okkar eigið blóð. Líkamar okkar gerjast í þessum tunnum. Við gefum allt fyrir eitt glas af þessu. Við gefum hug okkar fyrir sopa." (The Essential Rumi bls. 6)

"Guð hefur gefið okkur dökkt vín svo sterkt að við yfirgefa bæði heima þegar við drekkum það. Guð hefur lagt í form hass mátt til að frelsa smekkarann frá sjálfmeðvitund." (The Essential Rumi bls. 6)

"Það eru þúsundir vína sem geta tekið yfir hugi okkar. Ekki halda að allar ofskynjanir séu eins!" (The Mathnawi 4:2683-2696 úr The Essential Rumi bls. 6)

Hlustaðu á skáldið Sanai, sem bjó einangraður: "Farðu ekki út á veginn í ofsahamingju þinni. Sofðu á kránni." Þegar ölvaður maður villist út á götuna gera börn grín að honum…. Börnin elta hann, án þess að vita bragð vínsins eða hvernig ölvun hans er. Allir á jörðinni eru börn, nema örfáir. Enginn er fullorðinn nema þeir sem eru lausir við girnd. (Mathnawi 1:3426-3454 úr The Essential Rumi bls. 4. Sjá einnig Nicholson bindi 1 bls. 186)

Geðveiki

"Engin vín fyrir mig framar! Ég er kominn yfir það að una þykku rauðu og tæru hvítu. Ég þrái eigið blóð þegar það rennur inn á vígvöll. Taktu beitta eggjuna þína og höggðu, þar til höfuðið snýst um líkama sinn. Hnoðaðu slíkan hauskúpufjall. Sundraðu mig. Ekki stoppa við munninn! Hlustaðu ekki á neitt sem ég segi. Ég verð að ganga inn í miðju eldsins. Eldur er barn mitt en ég verð að brenna upp og verða eldur." (Kulliyat-e Shams 1304 úr Essential Rumi bls. 63) Mohammed talaði einnig mikið um eld, en Mohammed sagði að forðast eldinn.

"Ég hef lifað á brún geðveiki, viljandi vita ástæðurnar, bankandi á dyr. Þær opnast. Ég hef verið að banka innan frá!" (útgáfa Furuzanfar á Kulliyat-e Shams #1249 úr The Essential Rumi bls. 281)

"Í slátrun elskunnar slá þeir aðeins niður hið besta, engan hinn veika né afmyndaða. Flýðu ekki þennan dauða. Sá sem ekki er drepinn fyrir ást er dauð kjöt." (útgáfa Furuzanfar af Kulliyat-e Shams #543 úr The Essential Rumi bls. 270)

Útrýming

"Hallaj sagði: Ég er Guð, og lifði það til fulls." (The Mathnawi 6:2019-2190 tekið úr The Essential Rumi bls. 219)

Gyðingar og kristnir

"Ég fer inn í moskuna, gyðingasöfnuðinn og kristna kirkjuna og sé eitt altari." (The Essential Rumi bls. 246)

Eftirlífi

"Hvaðan kom ég, og hvað á ég að vera að gera? Ég hef enga hugmynd. Sál mín er frá öðrum stað, það veit ég með vissu, og ég ætla að enda þar." (Safa-safnið, úr The Essential Rumi, bls. 2)

Peningar og vinna

"Kornageymslan" er saga Rumi um súfi sem reikaði um heiminn á asna sínum. Einu sinni dvaldi hann hjá samfélagi súfíanna og skildi asna sinn eftir hjá þjóni. Hinir súfíarnir héldu stórt veisluhald til heiðurs honum. Hann var glaður þar til kom að brottför og þá kom í ljós að þeir höfðu greitt fyrir veisluna með því að selja asna hans. Hann sagðist einungis hafa hermað eftir gleði þeirra. Til að deila sannarlega gleði þeirra þyrfti hann að dvelja hjá þeim sem vinur. (The Mathnawi 2:156-193 úr The Essential Rumi bls. 250-251)

"Dulhyggjumenn eru sérfræðingar í leti. Þeir treysta á það, því þeir sjá sífellt Guð vinna umhverfis sig. Uppskeran berst stöðugt inn, en þeir hafa ekki einu sinni plægt!" (The Mathnawi 6:4876-4916 úr The Essential Rumi bls. 30)

Í mótsögn...

Orð Guðs er ekki svo fátækt að þú þurfir að lækka þig niður á þennan stall til að reyna að finna eitthvað. Það hefur verið til staðar í gegnum alla skráða sögu í Biblíunni.

(að halda áfram)

Tilvísanir

Arberry, A.J. The Mystical Poems of Rumi. University of Chicago Press. 1968.

Barks, Coleman (ritstjóri), The Essential Rumi. Castle Books 1995. Barks sótti mestan hluta efnis síns úr þremur útgáfum af Mathnawi: þýddum af John Moyne, A.J. Arbery og Reynold Nicholson.

Gowan, James G. Where Two Oceans Meet. Element 1992.

Hadland, David F. Persnesku dularskáldin: Jalalu-d-din Rumi. (Fyrirbókmenntaútgáfa Sh. Muhammad Ashraf).

Moyne, John og Coleman Barks. Unseen Rain : Quatrains of Rumi. Shambhala. 1986.

Nicholson, Reynold A. (þýðandi) Rumi: skáld og dularfullingur. George Allen & Unwin. 1950.

Nicholson, Reynold A. (ritstj.) The Mathnawi of Jalalu'ddin Rumi (þýðing) E.J.W. Gibb Memorial Trust 1926 Biddles Ltd. Endurútgefið 2001.

Nema annað sé tekið fram, eru tilvísanir í The Mathnawi úr útgáfu Reynolds Nicholson. Luzac, 1925-1940.

Shiva, Shahram Hush Ekki segja neitt við Guð: ástríðufull ljóð Rumi. Jain Publishing. 2001.

Star, Jonathan (þýðandi) Rumi í örmum hins elskaða. Putnam 1937.

Star, Jonathan og Shahram Shiva. A Garden Beyond Paradise. Bantam Books. 1992.

Sjá www.MuslimHope.com fyrir fleiri greinar.

Guð blessi.