De populairste soefischrijver van vandaag is Rumi. Mohammed ben Mohammed bin Husain al-Balkhi kreeg de bijnaam Maulana Jalal-uddin Rumi, naar de stad Rum in Turkije. Hij werd in 1207 n.Chr. geboren in Balkh, Afghanistan. Zijn familie verhuisde naar Rum, Turkije, op de vlucht voor de Mongoolse horden. Hij groeide daar op, kreeg de naam „Rumi“ en stierf in 1273 n.Chr. Rumi was de grondlegger van de „derwisjdraai“. Zelfs na zoveel jaren is hij vandaag de dag nog steeds de bekendste en meest gelezen soefi.
Benadrukt moet worden dat Rumi’s leer sterk afwijkt van de reguliere soennitische en sjiitische islam. Zeggen dat zijn geschriften vreemd zijn, is een understatement. Hier volgt een klein voorbeeld van de scherpzinnigheid, passie, lelijkheid en grofheid in zijn geschriften.
„Iemand vroeg eens aan een grote sjeik wat soefisme was. 'Het gevoel van vreugde wanneer er plotseling teleurstelling komt.’” (The Essential Rumi, p. 171)
Seksuele en schunnige leer
In The Essential Rumi, p. 283, staat dat de stijl van de soefidichter Sanai indruk maakte op Rumi. Sanai zei dat schunnige grappen leerzaam kunnen zijn.
In Rumi’s boek *De Mathnawi* 5:2831-4034 wordt een lang en schunnig verhaal verteld over de kalief (koning) van Egypte die een leger van duizenden manschappen uitzendt om Mosul te belegeren, en dat allemaal omwille van een fysiek aantrekkelijke concubine. De koning van Mosul geeft haar uiteindelijk op en zegt: „Het afgodsbeeld hoort bij de afgodendienaar.” De zegevierende aanvoerder ziet haar en wordt overmand door wellust. Hij rukt haar broek af, maar net als hij op het punt staat seks te hebben, hoort hij tussen de paarden het gebrul van een zwarte leeuw. Hij rent naakt weg met zijn zwaard, doodt de leeuw en keert dan terug om seks te hebben met de vrouw. Wanneer ze uiteindelijk terugkeren naar de kalief van Egypte, wordt hij smoorverliefd op het meisje, maar net als hij op het punt staat seks met haar te hebben, klinkt er een zacht geluid van God en verliest hij zijn begeerte. Het meisje lacht hem luid uit, en als hij boos wordt, vertelt ze hem over haar en de kapitein. De kalief geeft haar uiteindelijk aan de kapitein. „Dit is de mannelijkheid van een profeet. De kalief was seksueel impotent, maar zijn mannelijkheid was uiterst krachtig.” (The Essential Rumi, p. 54-61)
De jaloerse vrouw van een man stuurde haar aantrekkelijke dienstmeisje terug naar huis om een zilveren waskom te halen. Daarna besefte de vrouw wat ze had gedaan en rende ook naar huis. Het dienstmeisje rende snel naar huis om eindelijk een affaire te beginnen met de echtgenoot van de vrouw. De vrouw rende naar huis uit jaloezie. „Het dienstmeisje rende uit liefde. De vrouw rende uit angst en jaloezie. Er is een groot verschil. De mysticus vliegt van moment tot moment. De angstige asceet sleept zich maand na maand voort.” (The Essential Rumi, p. 178-179. In deze parabel is de dienstmeid de goede mysticus, de vrouw de angstige asceet en de echtgenoot is God. Vervolgens worden alle (voor volwassenen bestemde) details beschreven van hoe de vrouw de twee net na de daad betrapte. Onthoud: dit zou een les moeten zijn om je naar God te leiden. (The Essential Rumi, p. 178-180, in De Mathnawi 5:2163-2204, 2210.)
Blijkbaar is het meest walgelijke verhaal van Rumi dat van een dienstmeisje dat een ezel trainde „om de diensten van een man te verrichten“. Ze sneed een stuk uit een kalebas om te gebruiken, aangezien de anatomie van de ezel groter was. Haar meesteres zag dit op een keer stiekem en besloot het zelf te proberen. Ze wist echter niets van de kalebasflens , en de ezel doorboorde haar ingewanden, waarna ze stierf. Het punt is dat we haar moeten gedenken als een symbool van mateloosheid, en ons evenwicht moeten bewaren, vermoedelijk zoals de dienstmeid dat deed. Blijkbaar is het feit dat de dienstmeid seks had met een dier met behulp van een kalebas voor soefi’s een lichtend voorbeeld van hoe je een leven in matigheid moet leiden.
Als je een niet-moslim bent die totaal geschokt is door deze vernederende analogie van Allah, besef dan dat de meeste soennitische en sjiitische moslims evenzeer geschokt zouden zijn.
Dit grove verhaal over God in het soefisme staat in De Mathnawi 5:1333-1405 en is te lezen (als je het tenminste echt wilt lezen) in The Essential Rumi, blz. 181-182.
Er kunnen ook soefi-huichelaars zijn. Zij zijn te vergelijken met een man die een wolf hoort scheten laten terwijl een ander hem ’s nachts doodt, en die vervolgens zweert dat het zijn ezel was, omdat hij weet hoe zijn ezel scheten laat. (The Essential Rumi, p. 213; De Mathnawi 3:650-702)
Het zoeken is op zichzelf het enige doel
Naar verluidt ontmoette de derwisj Shams Rumi en vroeg wie groter was: de soefi Bestami, die zei: „Hoe groot is mijn glorie“, of Mohammed, die erkende: „Wij kennen U niet zoals wij U zouden moeten kennen.“ Uiteindelijk zei Rumi dat het Mohammed was, want terwijl Bestami één slok van het goddelijke had genomen, ontvouwde de weg zich voor Mohammed altijd. (uit *The Essential Rumi*, p. xi-xii)
„Op een dag ziet een soefi een lege voedselzak aan een spijker hangen. Hij begint zijn hemd te verdraaien en te verscheuren, terwijl hij roept: 'Voedsel voor wat geen voedsel nodig heeft! Een remedie tegen honger!’ Zijn vurigheid neemt toe en anderen sluiten zich bij hem aan, schreeuwend en kreunend in het vuur van de liefde. Een nietsdoende voorbijganger merkt op: 'Het is maar een lege zak.’ De soefi zegt: 'Ga weg. Jij wilt wat wij niet willen. Jij bent geen minnaar. Het voedsel van een minnaar is de liefde voor brood, niet het brood zelf. Nee, alleen wie werkelijk liefheeft, houdt van het bestaan.’” (De Mathnawi 3:3014-3030, overgenomen uit The Essential Rumi, p. 29)
“Er is geen betere liefde dan liefde zonder voorwerp, geen bevredigender werk dan werk zonder doel.” (Furuzanfars uitgave van Kulliyat-e Shams #152, overgenomen uit The Essential Rumi, p. 279)
Bedevaart
“Een leerling van Jalal stelde voor dat zij [zelf] een bedevaart naar Mekka zou maken. Ze vond dat een goed idee, maar ging eerst haar meester om raad vragen. Hij zei dat dat goed was. Op hmidnight , terwijl hij aan het bidden was, raakte hij in extase en vroeg hij haar om bij hem op het dak te komen. Ze zagen de heilige zwarte steen van Mekka door de lucht wervelen. Toen begreep ze dat Jalal haar Mekka was, en dat ze nergens anders heen hoefde te gaan.” (uit: Rumi in the Arms of the Beloved, blz. 193-194)
Passie bij Rumi
“De manier waarop je de liefde bedrijft, is de manier waarop God bij je zal zijn.
Dus raakten deze twee verdwaald in hun seksuele trance. Ze gaven niets meer om het feestmaal of de wijn. Hun ogen waren gesloten als perfect op elkaar afgestemde kalligrafielijnen. De koning ging op zoek naar de geleerde, en toen hij hen daar verstrengeld zag, merkte hij op: 'Wel, zoals gezegd wordt: “Een goede koning moet zijn onderdanen bedienen vanaf zijn eigen tafel!” Er is een vreugde, een wijnachtige vrijheid die de geest doet oplossen en de ziel herstelt, …’ (De Mathnawi 6:3914-3979, ontleend aan The Essential Rumi, p. 185)
Pijn
“Er is een dier dat ushghur heet, een stekelvarken. Als je het met een stok slaat, zet het zijn stekels uit en wordt het groter. De ziel is een stekelvarken, sterk gemaakt door stokslagen.” (De Mathnawi 4:74-109, ontleend aan The Essential Rumi, p. 176)
Wijn
“Treur niet. Alles wat je verliest, komt in een andere vorm terug. Het kind dat van moedermelk is gespeend, drinkt nu een mengsel van wijn en honing.” (Furuzanfars uitgave van Kulliyat-e Shams #1937, overgenomen uit The Essential Rumi, p. 272)
“Geef me geen nieuw glas wijn. Giet het in mijn mond. Ik ben de weg naar mijn mond kwijtgeraakt.” (The Essential Rumi, p. 6)
“De wijn die we werkelijk drinken is ons eigen bloed. Onze lichamen gisten in deze vaten. We geven alles voor een glas hiervan. We geven onze geest voor een slokje.” (The Essential Rumi, p. 6)
“God heeft ons een donkere wijn gegeven die zo krachtig is dat we, als we die drinken, de twee werelden verlaten. God heeft in de vorm van hasj een kracht gelegd die de proever bevrijdt van zelfbewustzijn.” (The Essential Rumi, p. 6)
“Er zijn duizenden wijnen die onze geest kunnen overnemen. Denk niet dat alle extases hetzelfde zijn!” (De Mathnawi 4:2683-2696, overgenomen uit Essential Rumi, p. 6)
“Luister naar de dichter Sanai, die teruggetrokken leefde: 'Dwaal niet in extase de straat op. Slaap in de herberg.’ Wanneer een dronkaard de straat op dwaalt, lachen de kinderen hem uit… De kinderen volgen hem, zonder de smaak van wijn te kennen, of te weten hoe zijn dronkenschap aanvoelt. Alle mensen op deze wereld zijn kinderen, op een paar na. Niemand is volwassen, behalve degenen die vrij zijn van begeerte.” (De Mathnawi 1:3426-3454, ontleend aan *The Essential Rumi*, p. 4. Zie ook Nicholson, deel 1, p. 186)
Waanzin
“Geen wijn meer voor mij! Ik ben voorbij het genieten van het dikke rood en het heldere wit. Ik dorst naar mijn eigen bloed terwijl het zich in een veld van actie begeeft. Trek het scherpste zwaard dat je hebt en sla toe, totdat het hoofd rond het lichaam cirkelt. Maak zo’n berg van schedels. Splijt mij uiteen. Stop niet bij de mond! Luister niet naar wat ik zeg. Ik moet het hart van het vuur binnengaan. Vuur is mijn kind, maar ik moet worden verteerd en zelf vuur worden.” (Kulliyat-e Shams 1304, overgenomen uit Essential Rumi, p. 63) Ook Mohammed sprak veel over vuur, maar Mohammed zei dat men het vuur moest vermijden.
„Ik heb op de rand van waanzin geleefd, op zoek naar redenen, kloppend op een deur. Die gaat open. Ik heb van binnenuit geklopt!“ (Furuzanfars uitgave van Kulliyat-e Shams #1249, overgenomen uit The Essential Rumi, p. 281)
“In het slachthuis van de liefde doden ze alleen de besten, geen zwakken of misvormden. Loop niet weg voor deze dood. Wie niet omwille van de liefde wordt gedood, is ten dode opgeschreven.” (Furuzanfars uitgave van Kulliyat-e Shams #543, overgenomen uit The Essential Rumi, p. 270)
Vernietiging
“Hallaj zei: 'Ik ben God’, en leefde daar ook naar.” (De Mathnawi 6:2019-2190, overgenomen uit The Essential Rumi, p. 219)
Joden en christenen
“Ik ga de moskee binnen, de joodse synagoge en de christelijke kerk, en ik zie één altaar.” (The Essential Rumi, p. 246)
Het hiernamaals
“Waar kom ik vandaan, en wat hoor ik te doen? Ik heb geen idee. Mijn ziel komt ergens anders vandaan, daar ben ik zeker van, en ik ben van plan daar terecht te komen.” (Safa Anthology, uit The Essential Rumi, p. 2)
Geld en werk
'De graanschuur’ is een verhaal van Rumi over een soefi die op zijn ezel door de wereld zwierf. Op een keer verbleef hij bij een gemeenschap van soefi’s en liet hij zijn ezel achter bij een dienaar. De andere soefi’s hielden een groot feest ter ere van hem. Hij was gelukkig, totdat het tijd was om te vertrekken en hij hoorde dat ze het feest hadden betaald door zijn ezel te verkopen. Hij zei dat hij alleen maar hun vreugde nabootste. Om werkelijk hun vreugde te delen, zou hij bij hen moeten blijven als vriend. (De Mathnawi 2:156-193, ontleend aan The Essential Rumi, p. 250-251)
“Mystici zijn experts in luiheid. Ze vertrouwen erop, omdat ze voortdurend zien hoe God overal om hen heen aan het werk is. De oogst blijft maar binnenstromen, terwijl ze nog nooit hebben geploegd!” (De Mathnawi 6:4876-4916, ontleend aan The Essential Rumi, p. 30)
Daarentegen...
Gods woord is niet zo schaars dat je je tot dit niveau moet verlagen om iets te proberen te vinden. Het is er al de hele geschiedenis door in de Bijbel te vinden.
(wordt vervolgd)
Referenties
Arberry, A.J. The Mystical Poems of Rumi. University of Chicago Press. 1968.
Barks, Coleman (red.), The Essential Rumi. Castle Books 1995. Barks ontleende het grootste deel van zijn materiaal aan drie uitgaven van de Mathnawi: vertaald door John Moyne, A.J. Arbery en Reynold Nicholson.
Gowan, James G. Where Two Oceans Meet. Element, 1992.
Hadland, David F. The Persian Mystics: Jalalu-d-din Rumi. (Uitgeverij Sh. Muhammad Ashraf).
Moyne, John en Coleman Barks. Unseen Rain: Quatrains of Rumi. Shambhala. 1986.
Nicholson, Reynold A. (vertaler) Rumi: Poet and Mystic. George Allen & Unwin. 1950.
Nicholson, Reynold A. (red.) The Mathnawi of Jalalu’ddin Rumi (Vertaling) E.J.W. Gibb Memorial Trust 1926 Biddles Ltd. Herdrukt in 2001.
Tenzij anders aangegeven, zijn de verwijzingen in *The Mathnawi* afkomstig uit de uitgave van Reynold Nicholson. Luzac, 1925-1940.
Shiva, Shahram. Hush Don’t Say Anything to God: Passionate Poems of Rumi. Jain Publishing. 2001.
Star, Jonathan (vertaler) Rumi in de armen van de Geliefde. Putnam 1937.
Star, Jonathan en Shahram Shiva. A Garden Beyond Paradise. Bantam Books. 1992.
Zie www.MuslimHope.com voor meer artikelen.
God zegene u.