6 Julie 2013-weergawe
Mens kan die Moslem-Hadiths lees en aflei dat die Islam hoofsaaklik legalisme is wat die Fariseërs van Jesus tuis sou laat voel. Soefisme is 'n groot aantal onderling verwante sekte van die Islam wat 'n reaksie is teen hierdie fokus op rituele en praktyke. Ortodokse Islam sê min oor die hart en die begeerte na God; Soefisme sê dat ware godsdiens innerlike waarheid is, nie uiterlike praktyk nie. Christendom sê daarenteen dat sowel die interne as die eksterne saak maak.
Ons sal Sufi-oortuigings, Sufi-leiers en Sufi-'denominasies' in die algemeen bespreek, en dan fokus op die vergelyking van Soefisme met die Christendom.
Sommige Soefi-oortuigings
Soefisme het nog altyd beweer dat dit Moslem is, maar dit het 'n moeilike verhouding met Soenni- en Sjiet-Islam gehad. Soefi-skrifte noem Christene, Gnostici en Zoroastrers (Magiërs). Verskeie Soefi-skole is blykbaar hierdeur beïnvloed, asook deur Indiese invloede. Sommige Soefies is monasties van aard, wat dalk Christelike invloed aandui.
Streng Islamitiese wet en die vyf pilare van die Islam is soos 'n "skoolmeester" wat volgens die Soefies vir ander goed is, maar hulle het die behoefte daaraan oortref. In plaas daarvan volg Soefies boeke wat ander Moslems nie volg nie.
al-Khidr/Khadir (die Groen) is 'n onsterflike wese wat Soefies glo sy jeug kan vernuwe. Die Khidr kan mense doodmaak en steeds onskuldig wees. Sommige Soefi-leiers het beweer dat al-Khidr hulle persoonlik geleer het.
Bukhari vol.1 boek 3 hoofstuk 45 nr.124 bl.90-93 is 'n tamlik lang hadith oor al-Khadir, 'n tydgenoot van Moses wat meer geleerd was as Moses. Allah het vir Moses gewys hoe om al-Khadir te ontmoet, en Moses het gevra om van hom te leer. al-Khadir het Moses gewaarsku dat Moses nie geduldig genoeg was nie. Toe het al-Khadir drie dinge gedoen:
1. Hulle het die mans op 'n boot gevra om hulle aan boord te neem. Die bemanning, wat al-Khadir herken het, het dit gratis gedoen. Al-Khadir het 'n plank uitgetrek sodat die boot sou sink, moontlik met die dood van die matrose.
2. Die twee het 'n paar seuns sien speel, en al-Khadir het een seun se kop afgehaal en hom doodgemaak.
3. Sommige mense het geweier om kos aan Moses en al-Khadir te gee, en daarna het al-Khadir 'n muur van hulle herstel wat op die punt was om in te stort.
Mense kan Een met God wees is die kernoortuiging van Soefisme. 'n Soefi wat dus "een met God" is, kan as Allah self beskou word, omdat hy een met Allah is. Dit is soortgelyk aan die ketterige Christelike mistiek van die Middeleeue, wat ervaring beklemtoon en sê dat hulle self God kan wees.
Soektog en ervaring is 'n sleutelmotief van Soefisme. Die honger om vervul en tevrede te wees, word as 'n geskenk beskou, en die Soefi leef vir vandag. Die soektog na God word vergelyk met hul soektog na vriendskap, wyn, dronkwees en onwettige seks.
Die Geheime Kennis van die Soefies: "Die Here-skap het 'n geheim wat, as dit geopenbaar word, die Profetendom sou vernietig; en die Profetendom het 'n geheim wat, as dit bekendgemaak word, kennis sou nietig maak, en die Gnostici het 'n geheim wat, as dit deur God geopenbaar word, die wet tot niet sou maak." Aangeskryf aan al-Tustari (oorl. 896 n.C.) (Fazlur Rahman Islam 2de uitg. bl. 142) 'n "geheim" wat daartoe kan lei dat Soefies deur ander Moslems gedood word as ander Moslems daarvan sou weet, is dat hulle glo dat die goddelike in hulle is, sodat hulle as 'n deel van Allah beskou kan word.
Dissimultude (taqiyya) is die manier waarop baie ghulat-sekte, nie net Soefies nie, in 'n ortodokse Moslemwêreld oorleef. Dissimultude is die leer dat dit aanvaarbaar is om te lieg oor wat jy glo en beoefen om godsdienstige vervolging te ontvlug. Byvoorbeeld word vernietigingsleer afgedoen as 'onverantwoordelike' uitsprake in die 'toestand van bedwelmdheid' volgens Rahman (bl. 135). Die eerste Moslems het volgens Bukhari, vol. 9, boek 83, hoofstuk 1, nr. 5, bl. 3, dissimulering in Mekka beoefen: "…Onthou dat julle ook julle geloof (Islam) voorheen in Mekka verberg het."
Pyn is 'n element van Soefisme. Hulle sê dat as pyn iemand nader aan God bring, is pyn goed. Daarom "gewasig" sommige Soefies hulleself met klappe om hul rug te laat bloei en pyn te veroorsaak, omdat hulle dink Allah wil hê hulle moet dit doen.
Verering (om 'n Katolieke term te gebruik) is algemeen in beide Soefisme en Sjiitiese Islam. Volgens sommige Soefis was Mohammed die oerlig in sy voorbestaan, en draai die heelal om sommige van die Soefi-heiliges.
Stadiums van Soefi-ervaring
Sedert ongeveer 859 n.C., in die vroegste dae van die Soefisme, is die stadiums (genoem maqamat) wat 'n Soefi na bewering ervaar, een van die sentrale oortuigings. Hierdie verskil na gelang van sekte, maar hier is 'n tipiese volgorde.
1. Berou oor sondes en die wêreldse lewe
2. Onthouding van die begeertes van die wêreld.
3. Geduld in die wag om God te ervaar
4. Dankbaarheid vir hul bestaan in God
5. Vertroue in God
6. Genot in die ervaar van die goddelike
7. Opname van die self in die goddelike
8. Baie leer die vernietiging van die self in die goddelike
Bekeer: Wanneer die Koran sê om op God te vertrou, beskou Soefies dit as gelyk aan die verwerping van die wêreld.
Plezier of bedwelmende ervaring is 'n kenmerk van Soefisme. Vir sommige beteken dit net 'n emosionele ervaring. Dit word dikwels vergelyk met dronk wees van wyn, en ander Soefies drink wyn en raak dronk. Soefies kan die vele verwysings na wyn en selfs kroeë in hul godsdiens verskoon as 'n metafoor vir geestelike ekstase. Immers, selfs die hadithe sê moslems sal wyn in die Paradys drink. Baie van hulle glo egter ook dat dit aanvaarbaar is om alkohol te drink. 'n Paar Soefi-sektes rook hasjisj as deel van hul godsdiens, maar die meerderheid doen dit nie.
Absorpsie/Annihilasie (fana') is die leer van die vervanging van menslike eienskappe deur die Goddelike. Dit is geleer deur Abu Yazid al-Bistami (oorl. 874/877 n.C.). Sommige van sy tamelik verrassende stellings is:
"Prys my; hoe groot is my majesteit"
"Ek is jou Here"
"my vaandel is groter as dié van Mohammed"
Soefi-leiers
Alhoewel ons nie met sekerheid die oorsprong van die woord "Soefi" ken nie, kom dit waarskynlik van die woord "suf" vir wol. Hier is 'n paar van die meer bekende leiers.
Rabi'a/Rabiah al-'Adawiya (oorlede 801 n.C.) was een van die min vroulike Moslem-godsdienstige onderwysers.
Harith al-Nuhasibi (oorlede 857 n.C.) het van rasionalistiese Islam bekeer
Dhu'l-Nun van Egipte (oorlede 859 n.C.) het die stadiums van Soefisme geformuleer.
Al-Hakim al-Tirmidhi (oorlede 898 n.C.) Hy is nie verwant aan die Tirmidhi wat Hadithe versamel het nie
Junayd van Bagdad (oorlede 910/911 n.C.) was 'n "nuchtere soefi" wat totale versmelting met God ontken het.
Al-Hallaj (Husain al-Mansur) het die vervanging van die menslikheid met die goddelike geleer en het homself met God geïdentifiseer. Hy het ook geleer dat jy die Hajj-pelgrimstog slegs in gees kan onderneem. In 922 n.C. is hy geskub, openlik vermink, aan 'n vleisvark gehang, onthoof en toe is sy liggaam verbrand. Die ortodokse Moslems was blykbaar ontevrede met hom.
Abu Nasr al-Farabi (870-950 n.C.), gebore in Farab Turkistan, was 'n beroemde neoplatoniese filosoof en soefi. Hy het God as die onbeweeglike drywer geleer en baie mense aan Aristoteles bekendgestel.
Al-Ghazali (1058–1111 n.C.) was eers 'n skeptikus voordat hy 'n soefi geword het. Hy het in 1106, vyf jaar voor sy dood, weer begin onderrig. Al-Ghazali was teen die Neoplatoniese invloed in die Islam en het eerder Aristoteliese logika verkies. Hy het Die herlewing van die godsdienstige wetenskappe geskryf, waarin hy oor rituele praktyke, sosiale gebruike, ondeugde wat tot die Hel lei, en deugde wat tot die Paradys lei, geskryf het. Hy was van groot invloed in die verkryging van 'n mate van aanvaarding van Soefisme onder Soenniete.
Khararas was 'n Soefi wat selfvernietiging teëgestaan het en die leer van "oorlewing" by God en die herwinning van jouself geleer het. Vrede en integriteit om God se pligte uit te voer.
Maulana Jalal-uddin Rumi (Mohammed ben Mohammed bin Husain al-Balkhi) (gebore in 1207 in Balkh, Afghanistan, en het in Rum, Turkye, grootgeword) Hy is in 1273 n.C. oorlede. Hy het een van die gewildste werke oor Soefisme geskryf en die Soefitiese Mevleviye/Maulawiya-orde gestig. Ons gaan hier nie oor Rumi praat nie, aangesien daar 'n volledige artikel oor hom is.
Soefi-ordes of "Weë"
Soefies was betrokke by sommige Berberbewegings en by die Moslemse stryd teen Europeërs in Afrika. Baie Janitsjar-soldate was Soefies, en Soefies kom voor in beide die Soenni- en Sjiiet-Islam. Die aantal Soefi-ordes is baie groot volgens die Islamitiese geleerde Fazlur Rahman in Islam bl. 157. Hier is 'n paar van die hoofsektes.
Die Qadiriya is begin deur die voormalige Hanbaliet 'Abd al-Qadir al-Gilani (geb. 1077 n.C.). Hulle is een van die oudste, die grootste en die vreedsaamste sekte. Hulle reciteer: "Ek vra vergifnis by God, die Almagtige. Prys sy aan God, o God! Seën ons meester Mohammed en sy familie en metgeselle." (100 keer), "Daar is geen god behalwe Allah nie." (500 keer) (Rahman bl.160)
Die Mevleviye/Maulawiya-orde is gestig deur Jalal al-Din Rumi (oorl. 1273). Fazlur Rahman sê dit is die belangrikste stedelike orde onder Turkse soefies. Nie daarmee verwar moet word nie, is die Mawlaniya-orde, wat die Turke sedert 1925 vervolg het.
Die Indiese Chishtiya/Cishtiyya-orde is gestig deur Mu'an al-Din Chishi (1141–1236 n.C.). Hulle onderneem pelgrimstogte na sy graf, soos Akbar, die keiser van Indië, ook gedoen het. Hulle is vredeliewend en verskil van baie Moslems in die siening dat wraak verkeerd is. Anders as baie Soefis glo hulle nie in dissimulering nie. Terwyl die meeste Moslems 'n Islamitiese staat wil hê, glo hulle daarin om nie by die regering betrokke te wees nie. Dit is ten spyte van die talle Soenni-hadithe oor Islamitiese regering. Hulle beoefen asemregulering, soos Jogi's. Hul hoofboek is 'Awaif al-Ma-arif'.
Die Khwajagan-orde in Sentraal-Asië het die Yasawiya voortgebring, die oudste Turkse orde. Baha' al-Din van Boechara (oorl. 1389 n.C.) was 'n Khwajagan wat vertrek het en die Naqshbandiya-orde in Indië gestig het. Hulle het egter gesê dat hul orde van Abu Bakr afkomstig is, wat wys dat hulle beweer Sunniete te wees.
Die Persiese Suhrawardiya-orde is gestig deur 'Umar al-Suhrawardi (oorlede 1236). Dit beweer dat dit eintlik van die kalief 'Umar afkomstig is, dus val dit ook in die Soenni-kamp. Dit is in Indië, Pakistan en Afghanistan.
Die Rifa'iya-orde is gestig deur Ahmad al-Rifa'i (oorl. 1182). Dit is in Turkye, Egipte en Suidoos-Asië.
Die Sa'diya/Jibawiya is na bewering gestig deur Sa'd al-Din (oorlede 1300 in Damaskus).
Die Sanusiya-orde is kenmerkend vir hul leer van 60 000 ligte. Hul klem op lig herinner aan sommige gnostiese leringe.
Die Tijaniya-orde in Afrika is omstreeks 1781 in Fez deur Ahmad al-Tijani (oorl. 1815 n.C.) begin. Dit het sy oorsprong in die Persiese Khalwati/Khalwatiya-orde, wat deur 'Umar al-Khalwati (oorl. 1398) gestig is. Hierdie orde is in Turkye, Egipte en Noordwes-Afrika. Hierdie orde het van die Shadhili-orde gekom. Uit die Shadhiliya het in 1847 die Madoniyya-orde ontstaan, wat 'n mededinger van die Sanusiya-orde was.
Meer vreemde ordes
Die Bektashi/Bektashiya het ontstaan uit die Yawawiya-orde, wat uit die Khwajagan-orde gekom het. Dit het elemente van sjamanisme, Sjiitiese Islam en 'n mate van Christelike invloed. Dit was die sekte van die Islam wat gewild was onder die Janitsjare, en dit bestaan vandag nog in Albanië. Hulle glo in 'n "Drie-eenheid" van Allah, Mohammed en Ali. Hulle vier nuwe lede met (alkoholiese) wyn, brood en kaas.
Die Qalanders/Kalenders was 'n Soefi-orde wat nie regtig aan die Islam gebind was nie, met baie voor-Islamitiese leerstellings. Hulle het in 1526-1527 teen die Turke in opstand gekom. Die Divan van Hafez verwys negatief na hulle.
Ma-Ming Hsin het in die laaste deel van die 18de eeu 'n Soefi-orde in China begin.
Ibn el/al-Arabi van Murcia (in Spanje) het 'n panteïstiese orde gestig en gesê dat alles 'n deel van God is. Een van die min vroulike leiers was sy Soefi-onderwyseres Fatima bint Waliyya (The Sufis p.159)
Ervaring moet met die regte God wees
Mohammed het volgens die Koran mistieke ervarings gehad. Terwyl die meeste Moslems dink dat niemand anders hierdie soort mistieke verhouding behoort te hê nie, dink Soefies dat hulle ook hierdie mistieke ervarings behoort te hê. Terwyl nie-Soefitiese Islam oor God praat, wil Soefies ervaring met God soek.
Ervaring wat teen God se openbaring indruis, is misleidende ervaring. Aanbidding en gebed is nie noodwendig goed nie; dit hang af van die voorwerp van die aanbidding en gebed. Moslems stem saam met Christene dat Moses, Dawid, Jesus en ander vir ons boodskappe van God gegee het. As ons nie volg wat God geopenbaar het nie, volg ons nie God nie. Jesus het gesê: "…As iemand My liefhet, sal hy My woord bewaar. My Vader sal hom liefhê, en Ons sal na hom toe kom en Ons woning by hom maak. Wie My nie liefhet nie, hou nie My woorde nie. Die woord wat julle hoor, is nie My eie nie, maar dit is van die Vader wat My gestuur het. Dit alles het Ek vir julle gesê terwyl Ek nog by julle is. Maar die Helper, die Heilige Gees, wat die Vader in My naam sal stuur, sal julle alles leer en julle herinner aan alles wat Ek vir julle gesê het. Vrede laat Ek julle agter; my vrede gee Ek julle. Ek gee nie aan julle soos die wêreld gee nie. " (Johannes 14:23-27a) - in manuskripte p66 c.125-150 n.C. en p75 175-255 n.C.
Is die doel van alle godsdiens aksie, of is dit besinning? Die praktiese antwoord verskil vir Soefi-teenoor nie-Soefi-Islam. Die Christendom het 'n derde antwoord: die doel van ware godsdiens is God. Die Christendom sluit aksie, besinning en geloof in, maar dit is daarop gerig om God eers te behaag. Dit is nie net om reëls te volg nie, en dit is nie net om ervaring te soek nie.
Hoofstroom-moslemreaksies op Soefisme
Soera 42:51 sê: "Dit is nie gepas vir 'n mens dat God met hom moet spreek behalwe deur inspirasie, of van agter 'n sluier, of deur die sending van 'n boodskapper om, met God se toestemming, te openbaar wat God wil nie: want Hy is die Allerhoogste, die Alwyse." Soera 42:51
Reaksies op Soefisme sluit verdraagsaamheid, teenstand en teregstelling in. Daar is 'n anti-Soefi-Hadith wat duidelik vervals is. Aan die ander kant is baie nie-Soefi-moslems vertroud met Soefisme en het respek daarvoor, en lees sommige van die Soefi-poësie. Vroeë soefies soos al-Hallaj het openlik verklaar dat hulle God is; al-Hallaj is tereggestel en daarna is sy liggaam vermink. Latere soefies soos Rumi praat steeds gunstig oor al-Hallaj, insluitend sy beroemde uitspraak "Prys my".
Soefies is in Iran onder Khomeini vervolg, maar baie Sunniete het hulle ook vervolg. Ander het Soefies verdra; en baie in die Ottomaanse leër was Soefies.
Vergelyking van Soefisme en Christendom
Soefisme is 'n uitgroeiing van die Islam, maar hulle het 'n groter agting vir die leringe van Jesus as die meeste Moslems. Aan een uiterste, sê 'n boek deur die Soefimeester Javad Nurkhbhsh van die Nihmatullahi-orde met die titel Jesus in die Oë van die Soefis, dat Soefies baie meer na Jesus as na Mohammed kyk vir inspirasie, leiding en as hul voorbeeld! Die meeste soefies sou dit egter nie sê nie, en nie alle soefies erken dat Jesus meer goddelik is as enigiemand anders kan wees nie.
Mens kan probeer om Soefi-Islam met die Christendom te vergelyk, omdat albei op ervaring fokus. Die verwysings is aan die einde, sodat jy kan sien of jy kan raai watter een watter is.
Sentrale Fokus
"O HERE, ons Here, hoe majesteus is U naam oor die hele aarde!" (Psalm 8:1 Dawid praat)
"Ek is die goed bewaarde tablet" Dit is interessant, want Soera 85:20-22 sê dit is die Koran wat op 'n tablet [in die Hemel] bewaar is.
"Ek het vir die *** gesê: 'U is my Here; ek het geen goed behalwe U nie.'" (Psalm 16:2 Die *** is HERE)
Hy het ook gesê: "Ek het die *** sien rondloop om my." Van God word gesê: "Jou gehoorsaamheid aan my is groter as my gehoorsaamheid aan Jou." Die *** is "Ka'aba"
(Gese deur Bayazid Bestami (oorlede 874/877 n.C.) en geneem uit The Essential Rumi bl. 288.)
"Bly in My, en Ek sal in julle bly. Net soos 'n tak nie vrug kan dra nie, tensy dit in die wingerdstok bly, kan julle ook nie vrug dra nie, tensy julle in My bly. Ek is die wingerdstok, en julle is die takke. Die een wat in My bly, en Ek in hom, sal baie vrug dra. Want sonder My kan julle niks doen nie." Jesus in Johannes 15:1:4-6
Ons eie siening
"Moet niks uit selfsugtige ambisie of ydele hoogmoed doen nie, maar dien ander in nederigheid en ag ander bo julleself. Moet nie net aan julle eie belange dink nie, maar ook aan dié van ander. Julle moet dieselfde ingesteldheid hê wat ook in *** was." (Petrus praat in Filippense 2:3-5a. *** is Christus Jesus.)
"Prys my… Hoe groot is my majesteit/heerlikheid … Ek is jou Here … My vaandel is groter as dié van ***." (Bestami d.874/877 *** is Mohammed.)
Soekend
"Met my hele hart het ek U gesoek; laat my nie afdwaal van U gebooie nie. Ek het U woord in my hart verberg, sodat ek nie teen U sondig nie." Psalm 119:10-11
"O God, U is my God. Ek soek U met my hele hart; my siel smag na U. My liggaam verlang na U in 'n dor en moeg land sonder water." (Psalm 63:1 Dawid praat vanuit die woestyn van Juda.)
"Hierdie dronkenskap het in 'n ander kroeg begin. Wanneer ek by daardie plek uitkom, sal ek heeltemal nuchter wees. Intussen is ek soos 'n voël van 'n ander kontinent, wat in hierdie voëlkooi sit." (Uit die Safa-antologie, geneem uit The Essential Rumi bl. 2)
"Wys my u weë, Here, leer my u paaie. Lei my in u waarheid en leer my, want u is die God van my heil; ek wag die hele dag na u. Dink, Here, aan u barmhartigheid en u liefde, want hulle bestaan van ouds af. " Psalm 25:4-6 (Dawid praat. Die Here is HERE)
Gebed en Meditasie
"Let op na die stem van my hulpgeroep, my Koning en my God, want tot U bid ek. In die oggend, o HERE, hoor U my stem; by dagbreek stel ek my bede voor U en wag in afwagting." (Psalm 5:2-3 Dawid praat)
"Mag die woorde van my mond en die meditasie van my hart aanvaarbaar wees in U oog, o HERE, my Rots en my ***" (Psalm19:14 . *** is Verlosser.)
"*** is 'n geheime leer deur *** vertel en moes dit nie vertel nie, so het hy dit in die mond van 'n put gefluister. Soms is daar niemand om mee te praat nie. Jy moet net op jou eie uitgaan." Die eerste *** is 'Ali, en die tweede *** is Mohammed. (Die Mathnawi 4:275-486, geneem uit The Essential Rumi bl.195)
Metafore van wyn
"U het my hart met groter vreugde vervul as wanneer hulle [ander se] koring en nuwe wyn oorvloedig is." (Ps 4:7)
"Ek is die wyndrinker en die wyn en die skinkmeester" (gesê deur Bestami wat in 874/877 n.C. gesterf het) uit The Essential Rumi bl.288)
"Moenie dronk word van wyn nie, wat tot roekelose onverskilligheid lei. Word eerder met die Gees vervul." Efesiërs 5:18
"Gelukkig is my kop: en met 'n luide kreet, spreek ek; en sê: 'Die lewenswind soek ek uit die beker.' Op die aangesig van wynsiekte, sit nie die grimmigheid van asketisme nie. Ek is die dissipel van die khirka, dregdrinker, behaaglik van geaardheid, ek is. … Wyn, bring dit, deur *** besluit, neer van die suiwer hart, die stof van skynheiligheid, met die beker se genade, mag ek was." (Divan van Hafez bl. 399. Die *** is Hafiz, die digter se bynaam.
Metafories van kos en gee
"My siel is tevrede soos met die beste spys; met vreugdevolle lippe sal my mond U prys." (Psalm 63:5)
'n *** het by 'n huis geklop om 'n stuk droë brood te vra, of klam, dit het nie saak gemaak nie.
"Dit is nie 'n bakkery nie," sê die eienaar.
"Miskien het u dan 'n bietjie kraakbeen?"
"Lyk dit soos 'n slaghuis?"
"'n bietjie meel?"
"Hoor jy 'n koringmeul?"
"'n bietjie water?"
"Dit is nie 'n put nie."
Wat *** ook al gevra het, het die man 'n moeg grap gemaak en geweier om hom enigiets te gee.
Uiteindelik het die *** in die huis gehardloop, sy mantel opgetel en gaan hurk asof hy die badkamer wou gebruik
"Haai, haai!"
"Stil, jy treurige man. 'n Verlate plek is 'n goeie plek om jouself te verlig, en aangesien daar hier geen lewende wese is nie, of middele om te leef, moet dit bemes word."
(Die Essensiële Rumi bl. 116-117 uit Die Mathnawi 6:1250-1257) Die *** is 'n derwisj.
Soefi godsdienstige boeke
'al-hikam (Wyse Sprake) saamgestel deur Ibn 'Ata' Allah (oorl. 1309)
Die Mathnawi/Mesnevi - ses boeke deur Rumi met 30 000-40 000 verse (1258-1273 n.C.)
Divan van Hafez - Daar is ongeveer twaalf belangrike genres van Persiese poësie, en Hafez staan uit as 'n "Shakespeare" van een daarvan.
Verwysings oor Soefisme
Shah, Idries. The Sufis. Anchor Books1971 451 bls.
McCurry, Don. Inleiding tot die Islam: Soefisme-kassette
Rahman, Fazlur. Islam, 2de uitgawe. University of Chicago Press, 1979.