اسلام اتے سائنس

بھُلے ہوئے

 تناظرات

یاد کروائے گئے

اشاعت جون 2007

عام طور تے اکھران الجبرا، القلی، الکوحل، اصطرلاب، نفتھا اور زرقون کیہ ھین۔ ایں سارے انگریزی اکھران ھین جھینڈی عربی اتے فارسی اکھران اچوں گھنے گئے ھین جھینڈے پچھوں  70- 1150 عیسوی اچ سنے ویندے ھائی۔ جڈن بلاشبہ سائنس ڈی سیکھیا ڈے لئی مرکز مشرق وسطیٰ ھائی۔

تھی سکڈا ھے کہ بھوؤں سارے لوکی سائنس تے ریاضی اچ مشرق وسطیٰ ڈے اہم حصے اچوں بے خبر ھون۔ تلے دتے ھوئے ھیناں حصیاں اچوں کئی ہک ڈا تذکرہ ھے اتے ول قرآن اچوں سائنسی ڈساونا ڈی تفتیش ھے۔ تاں جے، کیونکہ بھوؤں ساری طبی ترقیاں تھیا ھین۔ ھوناں ڈا ایتھاں ذکر نئیں کیتا گیا۔ ھوناں نیں اپنی گالھ مہان کوں فضیلت بنایا ھے۔

شروع ڈی مشرق وسطائی سائنس

ایتھاں تونی شروع ڈے قدیم بابل ڈے غیر سامی وسوں ڈے کول (3500 تا 200 ق م ) سارے ڈھور ڈنگراں ڈی درجہ بندی ھائی ھوناں کوں پتا ھائی۔ وڈے کیڑے جیویں لوکٹس پرندیاں ڈے نال، بحثیت اڑن آلی مخلوق ڈے ڈھیر لگاوندے ھائی۔ شروع ڈے مصری لوک ایں جانن کیتے کہ کڈن بوے لگاونا شروع کرینے ھین۔ تاریاں کوں اپنی معاونت اچ رہنمائی کیتے ورتدے ھائی۔ شروع ڈے لوکاں ڈے کول بھوؤں زیادہ ترقی بحری جہاز بناون، ڈھور ڈنگراں ڈی غلہ بانی کرنا اتے سرجری، ایتھاں تونی کہ سر ڈی سرجری کیتے ھائی۔ مصری 2500 قبل مسیح توں ٹوتھ پیسٹ ورتدے ھائی۔ ھوناں ڈی تراں بھوؤں اہم سائنسی سیواکاری لکھاون، وائی بیجی اتے دھات کاری ھائیں۔

تھی ویندا ھے کہ ایں شروع ڈی دنیا ڈا سب توں وڈا حصول اسکندریہ ڈا بھوؤں وڈی لائبریری ھائی۔

ھوہ ویلے ایتھاں ہک ھی جاہ اوتے اصلی جلداں ڈی یا دنیا ڈے بھوؤں زیادہ ادب ڈی نقول ہزاراں سوواں اچ اکھٹی ھائی۔

شروع ڈے انجینرنگ اتے فن

مسریاں ڈے کول 2500 ق م توں بحری جہاز ھائی، فن تعمیر اچ ھوناں ڈے کول مصر اتے سامی اتے بابل ڈے مستطیل منزل بہ منزل تھماں اچ متاثر کریون آلی بھوؤں گھٹ لوکی اصلیت کوں جاندے ھین کہ شمال مشرق ڈا ایران ہک بھوؤں وڈا ڈیم ھائی، جھینڈا 1800 ق م اچ قائم تھیا۔ ھونے ڈوجے وڈے واقعات کوں ہندوستاں اتے ایران اچ وڈی منتقلی ڈی راہ فراہم کیتی۔ یمن اچ ہک ڈیم نیں شیباڈی سلطنت کوں ہک صدی پہلاں ترقٹی۔ ایتھوں تونی کہ جھیلاں، اوچائی / واقع گھاٹیاں، اتے وڈی وڈی فصلاں الے شار اج وی متاثر کریون آلے ھین۔ اصلیت اچ، جے کر اسوری ہار نینوہ کوں جھینڈی پہلی جنگ عظیم اچ فرانس اتے جرمنی ڈے وچکار ھائی، ھوندا کوئی وی رخ سوکھا زیر کرہون ڈے قابل نہ ھائی۔ اخیری زیر کر گھنیا، پر بس جڈن قوثر دریا اچ طغیانی آئی اتے کندی دا حصہ تروٹا۔

شروع ڈے مشرق وسطیٰ ڈا ریاضی

ایں زرعی کارنامے  ریاجی ڈی مدد ڈے بغیر نہ کیتے ویندے ھائی۔ پرانے بابلیوں ڈی 60 ڈی گنتی ڈے نظام ڈی ہک اساس ھائی۔ ھوہ رلدے ملدے اعداد پسند کریندے ھائی، مثال ڈے طورتے × a تقسیم کریندے ۔ پرانے بابلی لوکی پہلے لوکے ھائی   الجبرے ڈے ہک کالمی اتے ڈو کالمی مسلیاں کوں ورتدے ھائیبطور جھینڈے

پلائمپٹن 322 آکھوندا سگا فیثا غورثین اعداد دا ٹیبل ہے (2       ) ہک لوح جھینڈی

بابلیاں نیں اعداد ڈے مربعیاں اچوں اوچا توں تھی کے کیہں شے ڈے نال کم کرسکڈے ھائی۔ جڈن کہ بابلیاں ڈی "پانی"کیتےآڈڈے ھائیں۔ ھوناں اچوں ساریاں توں ٹھیک 3۰125 ھائی۔ ڈھاوی صدی ڈے عربی ریاضی دان ابوالوفا ریاضی ڈے علم ڈے وڈے وڈے ٹرانسمیٹراں کوں دستکار اتے فنکارڈا مشورہ ڈیندے ھائی ۔ مصری تکونیات  بابلیاں توں اوچی ھائی یا 3۰16 دی قیمت کوں کیونکہ مصری    ہک زاویہ اتے

سمجھدے ھائی ۔ ایہہ 3۰14159  اچوں دور نہ ھے۔ اینوں اینڈ پاپرس( سی 1650 ق م ) اتے ماسکو پاپرس اچ تقریباً  ہک ویلے اچ لکھیا گیا۔ بھوؤں ساری مصری عمارت ڈے 3 اچوں 4 رخ ھائی۔ پر ھوہ کڈانہیہ وی فیثا غورث ڈے نظریے کوں ویندے نہ ھائی۔ سائنس اتے ریاضی شروع ڈے ویلیاں اچ بھوؤں "عملی" ھائی خورے اھی سبب توں، بھوؤں شدت نال، کیہں کوں وی صفر ڈا تصور نہ ھائی جڈن تونی ایں ہندوستان اچ لھبیا نہ گیا۔

الجبرا کتھوں آیا؟

اساں جانڈے ھاں کہ پہلاں الجبری مسلہ اینڈ پاپرس اچ سنبھالیا گیا۔ جھینڈے نقل مصری قبالہ نویس احمس نے ( سی 1650 ق م ) اچ کیتی گئی۔ ایں موسیٰ توں بھوؤں پہلے ھے۔ جڈن کہ یونانی بنیادی طور تے جیومیٹری اچ دلچسپی گھن ڈے ھائی۔ چینی مسیح ڈے جمن توں پہلاں ڈو کالمی مساواتاں کوں حل کر سکڈے ھائی، اتے ہندواں (سی 628-1150 مسیح توں بعد) نےبھوؤں سارے مرکبی جملیاں نوں حل کیتا بغداد اچ محمد ابن موسیٰ الخوازمی (سی 825 عیسوی) ابو کمال ( سی 900 عیسوی) اتے الکارنی (سی 1100 عیسوی) نے بیا الجبرے کوں ودھایا۔ ھوناں نیں یورپی علم ریاضی کوں متاثر کیتا جڈن چیسٹر دے رابرٹ نے الخوازمی دی کتاب تقریباً 1140 عیسوی اچ ترجمہ کیتا جھینڈا لاطینی اچ لائبر الگوریزم آکھوائی جھینڈا  عام مطلب "الخوازمی دی کتاب" ہے۔ لفظ الگوریزم بعد وچ الگورتھم اتے الجبرا

بن گیا۔

تلے ڈتیاں ہویاں فہرستاں اچ کئی مشرق وسطیٰ اتے مسلمان سائنس داناں اتے ریاضی داناں ڈے مشہور ناں ھین۔

ابو سینا (ابن سینا)  عیسوی	رومی اتے نوے دوراں ڈے وچکار ہک بھوؤں زیادہ اہم طبیب تھیون دے علاوہ، اوہ اک سائنس دان ، فلسفی، اتے منطقی وی سگا۔ جنے تقریباً 200 کم لکھے۔ انگلستان دے البرٹ میگنس نے ھوندے کولوں بھوؤں کجھ سیکھیا۔
ایوروس( ابوالوحید محمد بن احمد ابن محمد ابن روشد) 1126-1198عیسوی	ارسطو ڈا متعرف، ھونے غربت اتے پریشانی ڈے پاروں بھوؤں کجھ آکھیا  کہ ایں مسلماناں ڈے تریمتاں ڈے نال سلوک ڈے پاروں آئی
ایومیپس (ابن جیرول) 1021-1058 عیسوی	یہودی سینی فلسفی جیڑا ارسطو دے اصول نال جڑیا ہویا ھے۔
الکارنی سی-1100عیسوی	الجبرے اچ حصہ پایا

کیمیا / الکیمیائی اتے طبیعات

بغداد وچ عباسی خلیفیاں دا 9ویں یا 10ویںصدی الکیمیا ڈا ہک سکول ھائی شروع ڈے عربی الکیمیائی کام ڈے کجھ حصےعربی اتے  شامی وچ سگے۔ خالد بن یزید (708 عیسوی وچ مریا) ، ہک منظم شامی راہب میرینیم، کتاب، کتاب الفہرست ڈے مطابق الکیمیا داناں ڈے ذہانت کوں سیسے اتے ڈوجے مادوں کوں سونا بناون ڈے اچ ضائع کیتا گیا، پر ھوندے نال نال ھوناں نیں کیمیا ڈے پاروں بھوؤں ساریاں شیواں گھنیا۔ ایتھاں کجھ شاندار فارسی اتے عربی کیمیا دان ھین۔

جابر (جابر بن حیان) سی۔760 سی۔815	عرب کیمیا دان جہنے سرکے نوں کشید کیتا اتے نائٹرک ایسڈ بنایا۔ ھونے دھاتاں دی ہیت نوں بدلن  لئی تحقیق شروع کیتی اتے مائع پارے ڈے نال ھوکوں ریشہ دار بنایا۔ ھوہ اتی ذی اثر ھائی  کہ کیمیا دا عرف عام ناں "جابر دا فن" ھائی۔
ابن الہیشم	ھونے دباؤ، مقناطیس، اتے عدسیاں ڈا مطالعہ کیتا، ھونے آکھیا اساں اپنیاں آکھاں نال لو دے ٹکران ڈے سبب ڈیکھڈے ھاں نہ کہ شعاواں دکھاندیاں نیں
قتھل دین 1236 عیسوی	قوس قزح ڈی شکل ڈی وضاحت کیتی
رازی ( الرازی) سی۔ 850- سی۔ 925	فارسی کیمیا دان( اتےماہر فلکییات) جنے پلاسٹر آف پیرس بنایا اتےاِ ثمد ڈا مطالعہ کیتا
پاکستان کے عبدالسلام 1926-1996 عیسوی	اینے 1979 اچ علم طبیعیات اچ نوبل پرائز گھنیا۔ ھوہ ہک قادیانی ھائی، جہناں دے لئی بھوؤں سارے مسلمان ایں آدھے ھین کہ ھوہ غیر مسلم بدعتی نیں۔

جابر(جابر بن حیان) (808 عیسوی، 193 ہجری وچ مریا) اک درویش صوفی  ھائی جھینڈی دمشق اچ ہک لیبارٹری ھائی۔ ھونے 200 کتاباں لکھیاں جہدے وچ 80 کیمسٹری ڈیاں کتاباں ھائیں۔ ھوندے اچ رنگاں ڈی برانگیختی اتے وزن اتے پیمائش اوتے مشتمل کتاباں ھائیں۔ اصلیت اچ، ڈوجی عرف عام کیمسٹری "جابر کے فن" اوتے ھائیں۔ ھونے ہک پیمانہ بنایا ھائیجھینڈا تقریباً گرام ڈا وزن کر سکڈا ھائی۔

جھڈن کہ باج اچ آون آلے یورپی سوچیندے ھائی کہ ایں مادہ جھینڈا کہ 

 پہلاں سارا آتشگیر مادیاں ڈا جزو خیال کیتا ویندا ھائی ھوہ مواد اچ شامل کیتا گیا

ھے جھڈن ھوہ جلائے گئے۔ جابر نیں ٹھیک طور تے ایں سمجھیا کہ ہک سڑے ہوئے مادے ڈی توانائی اپنے پچھوں نا قابل احتراض کھے چھڑ کے جھل گئی۔ ھوہنے بھاہ ڈی مزاحمت کرہون آلا کاغز ایجاد کیتاکیڑیاں کیتے مائع رنگ اتے پانی کوں رد کیتا۔

کھلی طراں بھوؤیں ھوندا قریبی آکھنا ھائی، ھونے اصلاح کیتیہ کہ کیمیائی لیبارٹریز شاروں توں دور تھینی چاھی ڈی ھے۔  عزالدین الجلدا  ( 1360 عیسوی 762 ہجری وچ مریا) نے کیمکل ڈے رد عمل ڈے انت اچ خطرناک گیساں اچوں حفاظت کیتے ماسک ڈا مشورہ ڈتا، اتے ایں پانی تبخیر تے کثیف ڈے زریعے چانگا خالص تھی سکڈا ھے صابن اچ کیمکل ڈے وادھے اچوں صابن اچ کاسٹک سنبھالیا جا سکڈا ھے۔ جھینڈا لیڑیاں کوں نقصان توں بچاون کیتے ھے، ھوہ سونے کوں چاندی نالوں ایں جان کے وکھ کر سکڈا ھائی کہ محض سونا نائٹرک ایسڈ اچ تحلیل نہ ہو سکڈا  ھونے بھوؤں ساریاں کتاباں لکھیاں، ھوناں اچوں ڈو 1000 پرتاں توں زیادہ ھائیں۔ ابن الہیشم (1039 عیسوی 431 ہجری اچ فوت تھیا) کوں ظالم اتے سنکی خلیفہ نیں الحاکم دریائے نیل ڈے فوائد اتے گالھ کریون توں باج مصر آون ڈی دعوت ڈتی ھونے آبپاشی ڈے کم کوں چانگا بناون لئی اسوان اوتے ڈیم بناونڈی رائے ڈتی۔ بھاویں الحاکم نیں ھوکوں رد کر ڈتا۔ الہیشم نیں ماحولیاتی دباؤ اتے وزن اوتے زمینی مقناطیسیت ڈی وی تفتیش کیتی۔ ھونے لو اتے بصیرت ڈے نال عکس ڈا مطالعہ کیتا۔ الہیشم نے تقریباً 200 کتاباں لکھیاں، 47 ریاضی، اتے 58 انجینرنگ تے۔ ابن الہیشم ڈا طبیعات ڈا سارا علم ھوندے توں  زیادہ قابل قدر تصور کیتا ویندا ھے۔ جھینڈا کجھ محمد نیں بھاہ اتے موسماں اوتے اپنی حدیثاں اچ ؤکھیا۔ ایتھاں ھے جھینڈا صحیح مسلم والیم۔1 کتاب۔4 عدد۔1290 صفحہ۔ 302 آکھدی اے "ابوہریرہ توں روایت ھے:  مولا ڈے پیغمبر نیں ڈیسایا بھاہ نیں آقا کوں شکایت کیتی، ھوکوں مرشد مینڈے کجھ حصے ڈاجیاں نیں پورے طور تے ناس کر ڈتے ھین۔ ایں کیتے ھوکوں ڈو ساہ گھنن ڈی اجازت ڈتی گئی۔ پہلا ساہ سردیاں اچ اتے ڈوجا ساہ گرمیاں اچ اھی کیتے تساں آپ سخت گرمی (گرمیاں اچ) اتے سخت سردی (سردیاں اچ)ڈیکھدے ھوہ۔

علم ہیت اجرام فلکی ڈا مطالعہ

جے کر انگریزی ناں ایلدیران، ریجل، اٹک، الجیرب، کاف ،دینب، صدر اتے 40 توں زیادہ ڈوجے تارے عربی گردونواح ڈے ناواں اچ ظاہر تھیندے ھین۔ ایں اھی کیتے ھے کہ ھوہ موجود ھین۔ صحرا ڈی ھنیریاں راتی اچ نظر آوندے ھین، عرب ماہر فلکیات نیں بھوؤں سارے تارے گھولے جھیناں ڈی پہلاں جانکاری نہ ھائی۔ عربیاں اتے فارسیاں نیں بھوؤں ساری سائنساں ڈا مطالعہ کیتا،پر ھوناں نیں اپنی خاص من بھاوندی علم فلکیات اچ ظاہر کیتی۔

تلے ڈیتاں ہویاں کجھ بیا مشہور ماہر فلکیات ھین

ابو ماشور البو مظہر 805 – 885 عیسوی	کام لاطینی اچ ترجمہ کیتا گیا ، جھینڈے اچ فلورس : سٹولوجی شامل ھے ، جتھاؤں بن اکھر نجوم حاصل کریندے ھین- جھینڈے توں سوچا ویندا ھے کہ دنیا اوہ ویلے خلق تھیی جھیڈن ست سیارے تاریاں ڈے نال ٹکراۓ
ابوھاسچور _ البو مظہر 805 – 885 ء	لاطینی اچ ترجمہ کریون ڈا کام کریندا بشمول فلورز آسٹرولوجی جھینڈے توں اساں اپنا اکھر آسٹرولوجی حاصل کرنیدے ھاں ، بھاویں جھڈن 7 سیاریاں دےنال ریی ہوئی اتے سیاریاں ڈے نال دنیا تخلیق تھیی
انحوازمی سی – 825 ء	کئی مضموناں ڈا عالم ، ھونے ہلی واضح علم فلکیات ڈے پاروں عربی اچ کتاب شائع کیتی-
محمد بن بیگر البتنی ( البٹیحتبیس)سی 850 – 925	پٹولمی ڈے کجھ جدوں صحیح کیتے مشرق وسطی اچ سائنز اتے ٹیجنیٹس متعارف کیتے – میلا پختبھن نیں لاطینی اچ ھوندا کام شائع کیتا
ایومپیس ( ابن جابرول)	یہودی ہسپانوی فلسفی جھینڈا ارسطو کوں پسند کریندا ھائی

مسلماناں ڈا پہلاں علم فلکیات ، باج اچ روک ڈیتا گیا – ابن میجہ جلد 5 نمبر 3716 پرت 149 اچ ذکر ھے  کہ فلکیات ڈے پاروں سکھنا ٹونے ڈے پاروں سیکھنا ڈے برابر ھے- سنن ابوداؤد جلد 2 سبق 1480 نمبر 3896 پرت 1095 انگریزی ترجمہ ایء ھی آدھا ھے بس " آسٹرولوجی " ڈا اکھر ورتدی ھے – ھوندے باج مسلماناں نیں یونانی کام اکٹھے کیتے – فارسی ( ایرانی ) اتے ایتھوں تونی اہ ہندستانی ماہر فلکیات ڈا کام وی اکھٹا کیتا ، پہلی یونانی کتاب فلکیات ڈے پاروں ( آکھیا ویندا ھے ہرمیس ٹرسمیبحیٹس نیں لکھی ) ڈا عربی ترجمہ 742 اچ تھیا (125 ہجری ) عباسی خلیفن المنصور ڈے کول فارسی ( ایرانی ) ماہر فلکیات نوابخط ھائی اتے باج اچ ھوندا پوتر ھوندےنال رھیا – ڈوجے ماہرین فلکیات ، علی ابن عیسال آسٹرولیبی جھینڈے توں اساں اپنی اصطلاح اٹرولیب گھن ڈے ھاں – بھاویں ایں آلہ غرض اتے اضافی عرض ناپن لئی پہلی وری 100 – 300 م اچ ایجاد تھیا- 772 اچ المنصور ابو یحی البطرق ڈا عربی ترجمہ کیتا جھینڈا کلوڈیس پٹولمی ڈا کم ھائی اتے ڈوجی یونان؛ی کتاباں ڈی النصور نیں ، شہنشاہبیز نٹلن کولوں درخواست کیتی- محمد العرازی نیں وی ہک ہندستانی فلکیات ڈی کتاب ڈا ترجمہ کیتا – ھیناں نیاں اتے انخوازمی نیں " فلکی اجسام ڈی علامتی پوزیشن ڈی جانکاری " ڈاجدول لکھیا ( 825 ء ) باج اچ عرباں اتے فارسیاں نیں تقریبا اوہ ھی علم دوہرایا فخرالدین الرازی ( 606 ہجری 1209 ء اچ مو گیا ) نیں ارسطو ڈے دعوی کہ تارے ساکن ھین اتے زمین نالوں ہم فاصلہ ھین ھیندے نال نال ایں دعوی کہ سیارے فلکی اجسام ڈیاں حرکتاں ہک جہیا ھین – اتے ھیکوں جہیا شکلاں ھین پر سوالات کیتے – ایں کرپرنکس توں 300 ورے پہلاں ھائی جھینڈا 1543 اچ مو گیا سیارے ( کتاب ڈا ں ) پرت 12 آدھی ھے کہ 275 ق م اچ سیموس ڈے آرسٹارچس نیں آکھیا اسمان سورج ڈے گردگھودما ھے نہ کہ زمین ڈے ، بلکہ ہر کوئی جھڈن ھوکوں " جانکاری " تھیی مر آگۓ کہ پاگل ھائی – ڈوجے یونانیاں اتے رومیاں نیں سکھایا کہ زمین گول ھے اتے لوکی زمین ڈی مخالف سمت اچ رھندے ھین بمطابق لیکٹینس ( 260 – 325 ) اسمانی ادارے کتاب 3 سبق 24 پرت 94 سورۃ 2 : 258 آدھی ھے ابراہام نیں آکھیا اللہ مشرق توں سورج کڈڈا ھے اتے بے تشریح بتاں کوں للکارا ڈا ھے  سورج مغرب توں کڈو سورۃ 2 : 258 اوتے الرازی ڈی تفسیر نیں آکھیا کہ سورج ڈا مشرق یا مغرب توں نکلن ڈا کوئی ثبوت نئیں ، کیونکہ تھی سکڈا ھے جھینڈا حرکت اوتے ڈیکھدے ھو اصلی حرکت توں آڈڈا تھیوے-

التبنی /بتنی ایں دمشق اچوں ھائی ، نیں لبھیا کہ ہک شمسی ورا کینا لمبا تھیندا ھے ، بس صحیح مل کوں نہ گھن دیاں ہویاں 2 منٹ 22 سکینڈ اچوں مسلماناں نیں بھیوؤں وڈی رصد گاہواں تعمیر کیتیاں ، پر ھوہ ویلے ڈی دنیا ڈی ساریاں توں وڈی رصد گاہ مرکاہ اچ 1258 اچ تعمیر کیتی گئی ( 657 ہجری ) دوجے اکھراں اچ گہناں ڈا منبع الطبری جلد 1 پرت 236 اچ ڈیتا گیا اے ( بالکل علط طریقے نال)

مختلف الہامی لکھاوٹاں اتے علم فلکیات

عیسائیت ، یہودیت اتے اسلام سارے سکھاوندے ھین کہ مولا ھے جھینڈے نیں کائنات ہک ترتیب نال تخلیق کیتی ھے ، اوہ ھی مینڈی پناہ زبور 19 : 1 – 2 آدھا ھے آسمان مولا ڈا جلال ظاہر کریندا ھے اتے فضا ھوندی ہتھ دی کاریگری وکھاندی ھے – قرآن یوسف علی ڈا ترجمہ 14 : 53 آدھا ھے اساں چھیتی ھی اپنیاں نشانیاں ( بھیووں دور تونی ) علامتاں اچ ( زمین ڈے ) ڈیکھاواں گۓ اتے ھوناں ڈیاں اپنیاں جاناں اچ ( روحواں ) ظاہر نہ تھی ونجھن ---- " تاں جے ہک بیا ترجمہ اچ ایں آدھا ھے ؛ اسی انساں کوں اپنی نشانیاں افق اتے کائنات اچ وکھا ساں – ھوندے نال نال ھوناں ڈے اندر وی ایتھوں تونی کہ ھوہ قائل نہ تھی ونجھن کہ ایں مکاشفہ اصلیت ھے " ایں جے داؤد ڈا ترجمہ زمین ڈے پاروں ہک جہیی گالھ کریندا ھے ،جھڈن کہ احمدی مولوی شہر علی ڈا ترجمہ آدھا ھے "----- زمین ڈے ساریاں حصیاں اچ نشانیاں ---- " ( اصل اچ اٹلکسی زمین ڈے ( دور ترین ) ڈی بجاۓ ، ایں آدھا ھے ، "کائنات فاروق اعظم ملک ڈے ترجمے اچ اربری ڈا ترجمہ وچکاری رسائی گھنداھے اتے " افق اچ ساریاں نشانیاں " قطع نظر بھاویں قرآن آدھا ھے کہ مولا کہیں دور فطرت اچ نشانیاں ڈیکھاندا ھے –

تروئن آلے تارے

" ساریاں توں تلے آلے اسمان اچ چراغ ( تارے ) ھین اساں ایوے ڈے ( چراغ ) بطور گولے بدروحواں کوں نساون کیتے بناوندے ھاں ، اتے ھوناں کیتے بھڑکتی بھاہ ڈی سوا تیار کیتی ھے " سورۃ67 : 5 " ھوناں تاریاں ڈی تخلیق تراں مقصداں لئی ھے – جیویں اسمان ڈی سجاوٹ کیتے ، ابلیس کوں مریون کیتے گولے اتے پردیسیاں لئی رہنمائی کیتے، وت جے کر کوئی آڈڈی تفسیر گھنن ڈی جتن کر گھنے تاں اوہ غلطی اوتے ھے اتے بس فضول جتن کریندا ھے " بخاری جلد 4 کتاب 5 سبق 3 قبل از نمبر 421 پرت 282 تروئن آلے تارے کئی ورے شیطان کوں کھلبلی اچ پاوندا ھے جھینڈا اسمانی رازاں کوں سنن ڈی جتن کریندا ھے صحیح مسلم جلد 1 کتاب 4 نمبر 902 اتے حاشیہ 674 پرت 243 تروئن آلے تارے بھیڑے بھیڑےفرشتیاں کوں مریون لئی ھین ، ھیندے توں پہلاں کہ ھوہ سننے ہوے راز پھیلا ڈیوے ، بھاویں کئی پیشن گوئیاں ڈساڈیندے ھین –

ابن ماجہ جلد 1 کتاب 1 نمبر 194 پرت 110

ہک مسلمان نیں مشورہ ڈیتا کہ تھی سکڈا ھے کہ میں ایتھاں غطل ھاں ، کیونکہ ھوندے مطالبے اچ کوئی بھیڑے فرشتے نہ تھیون صرف جن تھیون ، میں کہیں شے کوں اسلام اچ یا عیسائیت ڈے پاروں غلط نئیں آکھنا چاھندا اتے میں تصیحح ڈی حوصلہ افزائی کریندا ھاں پر ایتھاں ترجمے اچ اصلیت اکھر فرشتے ھین" ایتھاں اقتباس ھے :194 ابوہریرہ توں روایت ھے کہ نبی پاک نیں آکھیا جھڈن مولا نیں اسمان اوتے ہک مسئلے ڈا فیصلہ کیتا اتے فرشتیاں نیں فرمانبرداری اچ ھوندے کلام ڈے سامنے اپنے پر جھکا ڈیتے –

لانے ہک آواز پیدا کیتی ، جیویں ہک لوہے ڈی زنجیر چٹان اولے ماری ویندی ھے ولوی ، جھڈن ھوناں ڈے یا واں اوتے خوف چھا گیا – تاں ھوناں آکھیا ایں کیہ ھے جھینڈا تہاڈے مرشھ نین آکھیا ھے ؟ اوہ آدھے ھیں " سچائی' اتے ھوہ سربلند اتے بھیوؤن وڈا ھے ( القرآن 34 : 23 ) نبی پاک نیں آکھیا ، ول ھوناں نیں ایں اکھراں سنے ، اپنے کناں کوں حالات ڈے مطابق کجھ سنن لئی اتے تلے آلیاں توں ڈساون لئی تیار تھی ونجھو ، ایں کئی وری تارا تروئن تے تھیندا ھے ھیندے توں پہلاں ھوہ تلے آلیاں اچوں سرگوشی نہ کرڈیون ھوہ ایں ( کلام ) کوں جھینڈ پیشن گوئی یا ٹونے توں اپنے منہ اچ رکھندے ھین اتے بیا ایں ( تروئن آلا تارا ) ھوناں کوں نئین مریند جھیڈن تونی ھوہ ڈوجیاں کوں نہ ڈساون ول ھوہ ھوندے اچ ہک سو کوڑ ڈا وادھا کر گھن ڈے ھین – بس اکھر جھینڈا اسمان توں کن اچ تیندا ھے سچ تھیندا ھے، ابن ماجہ جلد 1 کتاب 1 نمبر 194 پرت 110 ایں بالکل " فرشتے ھین جھینڈے بھیڑے کام کریندےپۓ ھین – تروۓ ہوۓ تارے جناں اوتے حملہ ھین صحیح مسلم جلد 4 کتاب 24 نمبر 5538 پرت 1210 تارے شیطان ڈے خلاف حفاظت کریندے ھین – الطبری جلد 1 پرت 223

جغرافیہ

عرباں ڈے کجھ مشہور نقشہ نگار یعقوبی ، ابن ہیکل معودی ، مقدسی / موکداسی ، ابن خردھا وی سمارا ڈا ، الکبری ، یا کتا اتے ابلغدا ، الدرسی بھیووں ذہین جعرافیائی دان ھائی ، انگلینڈ اتے پیرس ، یورپ اچ فرانس اتے چین اچ کنیئن توں عجلت /پھرتی ڈکھاون آلا ھائی ، ڈھاویں صدی اچ ہک ہسپانوی عرب ملاح نیں بحراوقیانوس کولسبن اچوں پار کویون ڈا جتن کیتا – ڈوجے اکھراں اچ اصلیت اچ زمین ہک وڈی مچھلی اوتے بیٹھی ہوئی ھے – بطابق ہک مسلمان مورخ الطبری جلد 1 پرت 220 ( 839 – 923 ) بالکل ایوے ھی ، یورپی ع فارسی اتے عرب کوں سر کریون لئی بھیووں ساری فرضی قصے کہانیاں رکھیندے ھین – سورۃ 18 : 85 – 86 ڈساندی ھے کہ حکمران ذوالقرنین نیں ڈوبدے سورج ڈا پیچھاکیتا اتے گھنیا کہ ایں گدلے ( چکڑ ) پانی ڈے چشمہ اچ جھل گیا ھن اساں جانڈے ھاں کہ سورج چکڑ الے پانی ڈے چشمے اچ نئیں ویندا – پر شروع ڈے مسلمان یقین ریھندے ھائی ایں یقیقتا ھے الطبری جلد 1 پرت 234 اتے دوجی مثال " ( دھوا القار بنیان ) ڈی گواہی ھے کہ ڈوبدا سورج اپنی آرام گاہ ڈی جاہ جیویں کالے اتے پیلے دلدلی مٹی ڈے تالات اچ ویندا ھے بمطابق الطبری جلد 5 پرت 173 – 174 –

 حدیثاں اچ آپ ویوا ڈا مطالعہ

ابوہریرہ توں روایت ھے : مولا ڈے رسول نیں اکھیا : بھاہ نیں مرشد مولا ڈےسامنے ایں آدھیا ھویا شکایت کیتی اے مالک ، مینڈے کجھ حصیاں نیں ڈوجیاں کو ساڑ کے مکا ڈیتا ھے پس ھوکوں ڈو اخراج ڈی اجازت ڈیتی جھلی ، ہک اخراج سردیاں اچ اتے ڈوجا اخراج گرمیاں اچ ، ایں اوہ سبب ھے کہ تساں ( گرمیاں اچ ) بھیووں گرمی لگڈی ھے اتے ( سردیاں اچ ) بھیووں سردی – صحیح مسلم جلد 1 کتاب 4 نمبر 1290 پرت 302

خوراک ڈی سائنس

جھڈن کہ کجھ مسالے مشرقی وسطی اچ اکڈے ھین مشرقی وسطی ایشیاء اچوں بھیووں مقدار کیتے سوکھا رسائی رکھیندا ھے ایتھوں تونی کہ اجن وی مشرقی وسطی ڈی خوراک ڈے آڈڈے اتے دلچسپ ذائقے ھین – 2 صدیاں ڈے تجربے اتے کئی وریاں ڈے باج بھیووں ساریاں توں پہلاں مشرقی وسطی اچ ورتی گئی چونکہ بھیووں ہک محرک ھے مسلمان علماء نیں پہلاں ھوندے ورتن کوں لعنت قرار ڈیون ڈا جتن کیتا عام مسلماناں نیں دعوی کیتا کہ بھیووں چانگی ھے ، کیوں جے ایں راتی ھوناں کوں نماز کیتے جاگدی رکھیندی ھے اتے مسلمل علماء نیں اپنے ذہن تبدیل کر گھنے –

تلوار ڈی ہتھ ڈی بنائی ہوئی کاریگری

تلوارڈی دستکاری

جاپان توں باہر دنیا اچ بھیووں اوچا تلواراں " شام " توں دمشقی تلواراں ھین ھوہ " انیلنیگ " مولا ڈے راز ڈے توں تلواراں ڈھاندے سنبھلن جھینڈی بھیووں ہولی نال ٹھنڈا تھیندا اتے پکا تھی سکڈا ھے اتے زیادہ تیز تھی سکڈی ھین ھوہ فولاد ڈی بنہ نسبت جھینڈی چھیتی نال ٹھنڈا تھیندا ھے بھیرے لیکھاں نال ، جھینڈے طریےق نال ایں تیار تھیندی ھے وسواں گرم تلوار کوں " ہک پکے غلام ڈے جسے اچ " گھسیڑ نا اوکھا کام ھے –

جنگی توپاں

 مسلماناں نیں گھٹوگھٹ ڈھا وری قسطنطینی قطب 670 اچ شروع کر کے گھیریا ، پر ھوہ ھونوں کڈا نہیہ جیت نہ سکے – ایتھوں تونی کہ ھوناں نیں ہک چینی تاجر نال مقابلہ کیتا – تاجر نیں 10،000 باز نطینی واسی ویجن ڈی پیش کش کیتی جھینڈا شار اچ بارود ڈے چکر اچ ھائی – ھوہ تلے آۓ کیوں جے ھوناں نیں آکھیا کہ ھوناں ڈے کول پہلاں ھی یونانی توپ ھے ہک موٹی کشید پٹرولیم جھینڈی پانی اوتے تیر دی اتے بھاہ لا سکدی ھے ، وت تاجر تلے آیا اتے بارود 80،000 توں 100،000 تونی ویچ ڈیتا اتے 29 – 30 مئی 14-53 کوں کندیاں ڈھا ڈیتیاں – ترکاں نیں اگاں ست وریاں اچ یونان کوں فتح کیتا ،اتے 1526 توں 1528 تونی شمال ڈے پاسے اسٹریلیا تونی لڑے –

فلسفہ اتے منطق

جھیڈن شہنشاہ زینو نیں نیسٹورین مسیحاں کوں شام اچوں کڈ ڈیتا ھونان اچوں بھیووں سارے ایران اتے باج اچ بغداد اچ وس گۓ – ھوناں ڈے فلسفے ڈونہواں کوں سنبھال گھنیا – ایویمپیس ابن جبرول وی مشہور ھائی ( 1021 – 1958 ) ہک یہودی فلسفی ھائی ھوہ مسلم سپین اچ رھندا ھائی-

ھوہ ارسطو ڈے فلنوڈا وکیل ھائی مسلمان ایوروز ( 1126 – 1198 ) ہک بھیووں  وڈا ارسطو ڈے فلسفے ڈا حمایتی ھائی –

تھا مس اینس ( 1125 – 1274 وی ارسطو ڈےفلسفے  دا حمایتی ھائی ھونے ہک " ایو روستاں ڈے خلاف دانشمندی ڈے انوکھے پن اوتے " کام لکھیا ، ملا صدرا نیں ایران ڈا فلسفی خیال بدل دیتا افلاطون نالوں ارسطو ڈے حیال اچ ، اھی طراں جھینڈا یورپ اچ تھامس ایکنس نیں کیتا

علم کائنات مولا ڈے جسے ڈے پاروں

کالم دلیل

کالم ڈا عربی اچ معنی " ہمیشاں " ھے اتے کالم کائناتی دلیل ہک ایوے دی دلیل جھینڈی عیسائی اتے مسلمان ڈونہویں مولا ڈے جسے کوں ظاہر کریون کیتے ٹھیک طراں نال ورت سکڈے ھین نورم گبیلہ " عیسائی حمایت " ڈے بیکر انسائیکلوپیڈیا اچ پرت 399 اچ ھوکوں " ہک رفقی ( سیدھے خط ) ڈی شکل کا ئناتی دلیل آدھا ھے "

1) کائنات جھنڈی جمی ھے تخلیق ڈا مقصد ھے

2) کائنات جھڈن تخلیق تھیی ہک ویلہ ھائی-

3) اھی کیتے کائنات اپنی تخلیق ڈا کوئی مقصد رکھیندی ھے

کجھ دھرمیاں ڈے اقرار نامہ اچ ایں ھے جھینڈا آکھن ڈا جتن کریندے ھین کہ بالکل نیستی / ناس اچوں کجھ جمیا جا سکڈا ھے – لوکی جھینڈے کالم دلیل ڈی حمایت کریندے ھین بشمول مسلمان الفارابی ، الغزالی ایویسینا اتے عیسائی ماہر علم الہیات کمزوری ڈھیٹھی ھے تھامس ایکنس ھائی – ھونے غور کیتا کہ ایں ممکن ھے کہ مولا پہلاں ڈی ابدعت اچون کائنات تخلیق کرسکڈا ھے  اتے قطرت اچوں کوئی ثبوت نئیں ، آیاکہ مولا نیں کائنات ویلے ڈے کہیں مقام اوتے پیدا کیتا یا ہمیش لئی ، ایکنس نین کائناتی دلیل ڈے جدید ترین ترجمے ڈی حمایت کیتی ، ہر شے جھینڈا مقصد رکھیندی ھے ( ویلے اچ جمدی ہوئی یا پہلاں ڈی ابدیت اچوں ) کہین شے چوں جمی ھے –

علم حیوانات

سارے براعطماں ڈے لوکی ھوہ ویلے بھوؤں وہمی چنیاں ڈے آپے ( چانگے ) اژدھا ھین – یورپینوں ڈے اپنے ناگ عرباں ڈے یونی کارن اتے فرضی پرندےھین – وڈے توں وڈا ڈنگر ہاتھی انڈیاں ڈے نال ایتھوں تونی کہ جن چاھوں تون انکار کریندے ھائی جن بھاہ نال بنے ھین جھڈن کہ لوکی مٹی نہل تنے ھین تاں جے مگار ہم لوکی کجھ جنان دا خانوادہ رکھیندے ھین – ابوداؤد جلد 3 نمبر 5088 حاشیہ 4436 پرت 1415 – 1446 ٹڈیاں مچھلیاں ڈی چھینکیاں نال جمی ھین – بمطابق حدیث ابن ماجہ جلد 4 نمبر 3227 پرت 409 سورۃ 16  69 آدھی ھے کہ شہد ڈی مکھیاں ڈے ڈھیڈاں / جسیاں ڈے اندر شربت /مشروب ( شہد ) ھے جھینڈا مویاں ڈی شفالئی چانگا ھے –

ایں مولا دے پاسیوں نشانی ھے اصلیت اچ شہد مکھی ڈے جسے توں باہر بنڈا ھے ایں ھی سبب ھے کہ ھوہ شہد ڈے چھتے بناندی ھین مویشی رطوبتاں اتے لہونال کھیر بناندے ھین-

سورۃ 16 : 66 زمین اوتے یا آسمان اچ اڑن آلے ڈھور ڈنگر اچوں کوئی ڈنگر انساناں ڈی طراں وسو نئیں بناندے سورۃ 6 : 38 ڈے مطابق

ہک مادہ بندر ( بندریا ) کوں غلط ( غیر قانونی ) جنسی مباشرت ککریون ڈے سبب توں ، وٹے مارکے ڈیتا گیا بخاری جلد 5 کتاب 58 سبق 26 نمبر 188 پرت 119 ایں واضح نئیں کہ کہنڈا قانون ناجائز ھائی

مباشرت ڈے وچکار اپنے " جزبات " ڈے انحصار اوتے ہک ابل اپنی ماں دی نسبت پیو کوں زیادہ رلداملدا ھے بخاری جلد 5 کتاب 58 سبق 49 نمبر 275 پرت 190 ، بخاری جلد 6 کتاب 60 سبق 8 نمبر 7 پرت 9

نک

" ابوہریرہ توں روایت ھے نبی نیں آکھیا جے کر تہاڈے اچوں کوئی نیند اچوں جاگے اتے وضو کریوے تاں ھوکوں اپنے نک اچ تراں وری پانی پاکے دھونا چاھی ڈا ھے اتے ول پریشر نال باہر کڈنا چاھی ڈا ھے کیوں جے شیطان ساری راتی نک ڈے اوپر آلے حصے اچ رھیا ھائی"

پرانا اجن وی قائم ھے جیویں حاشیہ (1) ظاہر کریندا ھائی ایں آدھا ھے" ساکوں یقین رکھیونا چاھی ڈا ھے کہ شیطان اصلیت اچ نک ڈے ہوپر آلے حصے اچ ٹھردا ھے بھاویں اساں نئیں سیان سکڈے ، کیویں ، کیوں کہ ھوندا تعلق نہ ڈھیٹھی دنیا اچوں ھے ، جھینڈے پاروں اساز مولا ڈے رسول ڈے ڈیساون توں بغیر نئیں جان ڈے " بخاری جلد 4 کتاب 54 سبق 10 نمبر 516 پرت 328 شیطان لوکاں ڈی نک اچ رات گزارڈا ھے – صحیح مسلم جلد 1 کتاب 2 نمبر 462 پرت 153 اچ وی ھے ( حاشیہ 450 وی ) سنن نساء جلد 1 نمبر 91 پرت 167

نک اتے منہ اچوں پانی سوں سوں کر کے کڈن نال ، پاپ باہر آوندے ھین ابنماجہ جلد 1 کتاب 1 نمبر 282 پرت 163 پریقیو کر گھنو کہ تہاڈا نک طاق گنتی اچ صاف تھیا ھے ابن ماجہ جلد 1 کتاب 1 نمبر 406 پرت 228

اپنے نک اچوں چھیک کے پانی کڈنا اتے حی ڈا جاری بھیونا شیطان ڈے افعال ھین ابن ماجہ جلد 2 نمبر 969 پرت 87 – جھڈن کہ حیض ڈا جاری تھیونا ، تھی سکڈا حفظان صحت ڈا انت تھیوے ، تریمتیاں کوں آدھے ہویاں فطرتی طور تے ، ہرمہینے شیطانی کام کریندی ھین ، کجھ زیادہ ھے ھوہ معاملے اچ سستی شیطان ڈے پاسیوں ھے بمطابق بخاری جلد 8 کتاب 73 سبق 125 نمبر 242 پرت 157 اتے جلد 8 کتاب 73 سبق 128 نمبر 245 پرت 158

بھیڑی نظر اتے قرآن

" بھیری نطر ہک حقیقت ھے" بخاری جلد 7 کتاب 71 سبق 36 نمبر 636 پرت 427 ، جلد 7 کتاب 71 سبق 86 نمبر 827 پرت 538 – بخاری جلد 4 کتاب 55 سبق 9 نمبر 590 پرت 386 " بھیڑی نظر سچ ھے " ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3506 – 3507 پرت 39 موتا ملک 1" 1- 50 " ---- بھیڑی نظر ڈا اثر ہک اصلیت ھے صحیح مسلم جلد 3 کتاب 24 نمبر 5426 پرت 1192 ،صحیح مسلم جلد 3 کتاب 24 نمبر 5424 – 5427 پرت 1192 عامر بن ربیعہ اچوں آکھیا گیا کہیں کوں بھیڑی نظر ڈا ڈیتا کرو- ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3508 پرت 40

تاں جے محمد ڈے بال بھیڑی نظر کیتے علاج ھائی – بخاری جلد 7 کتاب 72 سبق 65 نمبر 784 پرت 518 جھڈن محمد اپنے وال کڈا ناں ھوندے صحابہ ہر کٹ کوں محفوظ کریون لئی پکڑنا چاھی ڈا محمد نیں لوکاں اچ وال ونڈ کے سخاوت کر ڈیتی – صحیح مسلم جلد 2 کتاب 7 نمبر 2991 – 94 پرت 656 – 57

جادوٹونا ( جھومنتر بھیڑی نظر ڈا علاج – ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3510 – 11 پرت 41 جلد 5 نمبر 3512 پرت 42 محمد نیں نظر بد ڈے خلاف اتے زہریلے کیڑیاں ڈے خلاف چھومنتر ورتیا – ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3525 پرت 48 محمد نیں عائشہ کوں نظر بد ڈے علاج کیتے چھومنتر ڈیتا صحیح مسلم جلد 3 کتاب 24 نمبر 5445 – 47 ، 5450 پرت 1196 محمد نظر بد اوتے یقین رکھیندا ھائی اتے ھوندے خلاف ٹونامنتر ھے الطبری جلد 39 پرت 134 اونٹ ڈی گیچی اوتے ثابت ہار نہ رھون دیوو ملک نیں خیال کیتا کہ ایں نظر بد ڈا سبب بن ڈا ھے موتا 49 – 12 – 39 محمد متفق ھائی کہ ٹونا منتر ( قرآن ڈا ) بھیڑی نطر اچوں حفاظت کریندا ھے موتا ملک 50 – 2 – 3 ، 50 – 2 – 4 قرآن ڈیاں اخیری ڈو سورتاں ( 113 اتے 114 بھیڑی نطر ڈے خلاف ڈیتی گئی – ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3517 پرت 41

تاں جے ، سورتاں 113 اتے 114 ابن مسعود ڈے قرآنی ترجمہ اچ غائب ھین ( فہرست پرت 57 ) ایں غلطی اتفاقی نئیں ، ایں روایت کیتی گئی کہ ابن مسعود نیں آکھیا " ڈوجا ڈو منتر ڈیان سورتاں( 113 –اتے 114 ) مولا ڈیاں کتاباں نئیں"

WWW.answering-Islam.org/distortionintheQuran.httm

ابن مسعود محمد ڈا وانی سیکرٹری ھائی/محمد نین لوکاں کوں ڈیسایا کہ ابن مسعود اتے تراں ڈوجے بندیاں کولوں قرآن سکھیں – بخاری جلد 6 کتاب 60 سبق 8 نمبر 521 پرت 486 – 87

طاق شیواں

اکھاں اچ سرمے ڈی سلائی طاق (گنتی ) اچ لگاونا چاھیے – ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3498 پرت 35 – 36 اکھاں اچ سرمے ڈی سلائی یا عقیق ( پتھر ) کولوں طاق وری لگاونا چاھی ڈا ھے – ابوداؤد جلد 1 نمبر 35 پرت 8 –

صفائی کریون لئی پتھراں ڈی تعداد طاق چانگا ھے صحیح مسلم جلد 2 کتاب 7 نمبر 2982 پرت 655 اپنے آپ کوں طاق تعداد اچ ، ڈھیلیاں نال صاف کرو ، سنن نساء جلد 1 نمبر 43 پرت 149 جھڈن فطرت ڈے بلاوہ ڈا جواب ڈیو ، تاں اپنے آپ کوں ہمیشاں طاق تعداد عقیق ( پتھر ) نال پونجھو – صحیح مسلم جلد 1 کتاب 2 نمبر 458 – 4631 پرت 153 – 54 --- ابوداؤد جلد 1 سبق 21 نمبر 40 پرت 10 ڈے مطابق ( 3 ) تراں پتھر گھنے – محمد باقاعدگی نال طاق تعداد اچ کھجوراں کھاوندا ھائی – بخاری جلد 2 کتاب 15 سبق 4 نمبر 73 پرت 38

نماز اچ یقین کر گھنو کہ تساں نیں ھوکوں طاق رکوع اچ حعامو کا ڈیتا ھے – صحیح مسلم جلد 1 کتاب 4 نمبر 1632 – 1644 پرت 362 – 62 رات کوں طاق رکوع اچ نماز ادا کرو سنن نساء جلد 1 نمبر 1295 پرت 392 ، جلد 2 نمبر 711 – 12 پرت 398 جلد 2 نمبر 1714 ، 1718 پرت 399 – 400 ، جلد 2 نمبر 1724 پرت 403 – 404 جلد 2 نمبر 1725 – 1730 پرت 404 – 405 جلد 2 نمبر 1759 پرت 415

اپنا نک طاق تعداد اچ صاف کرو – ابن ماجہ جلد 1 کتاب 1 نمبر 406 پرت 228 ہک مسلمان کوں طاق تعداد اچ نمازاں چاھی ڈیاں ھین ابن ماجہ جلد 2 نمبر 1169 – 70 پرت 194 – 195

ڈوجے اوھام ( وہم )

" ھوہ جھینڈے نیں فجرکوں ست کھجوراں ( ومین ڈی ) جھیناں ڈو لاوا مسطحوں ڈے وچکار کھائیاں ھوکوں شام تونی کوں زہر نقصان نئین ڈیتا – صحیح مسلم جلد 3 کتاب 21 نمبر 5080 پرت 1129 ، جلد 3 کتاب 21 نمبر 5081 وی ٹونے ڈا وادھا کریندی ھے کجھ جادو ٹھیک ھین کیوں کہ سعد بن جبر نین ڈا عمل کیتا جھڈن ھوکوں بچھو نین ڈنگیا ھونے این محمد کولوں سکھیا ھائی ، صحیح مسلم جلد 1 کتاب 1 نمبر 625 پرت 141 محمد نیں انصار لوکاں کوں بچھو ڈے ڈنک ڈا زہر دور کریون لئی ہک جادو منتر ڈیتا صحیح مسلم جلد 3 کتاب 24 نمبر 5442 – 5448 ، 5444 پرت 1196 – 1192 تعویزاں ڈا کام ، پر ایں مسلمان نئین ورتدے ، ابن ماجہ ہک افع اسقاط حمل ڈا باعث بن ڈا ھے – ابن ماجہ جند 5 نمبر 3534 – 3535 پرت 54 – 55 پہلاں سجے کھبے پیراں اچ پولا پہناون اتے اھبے پیر اچوں پہلاں پولا لہاؤن ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3616 پرت 95 – 96 موتا ملک 48 – 7 – 15 جھینڈا بندہ قابل اعتبار شیواں آدھا ھے ھوہ ناگہانی مصیبت اچ ھوہ ڈنہیہ یا رات مبتلا نہ تھی سی – ابوداؤد جلد 3 نمبر 5069 پرت 1411 اپنے سجے ہتھ نال کھائیو پئو کیوں کہ شیطان اپنے کھبے اتھ اچوں کھاوندا اتے پیندا ھے موتا ملک 49 – 4 – 6 جبرائیل فرشتیاں نیں محمد ڈے جادو منتر اتے ھوندے خلاف بھیڑی نطر ڈا ہک جادو منتر نال علاج کیتا – ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3533 پرت 47 –

ھوہ نبی ڈی پیروی کریونا جھینڈے اوتے ٹونا تھی گیا

محمد اوتے ہک وری ٹونا تھی گیا " عائشہ توں روایت ھے نبی اوتے جادو تھی گیا اھی طراں ھونے رومالوی حرکت شروی کر ڈیتی – جھینڈی شے ھوہ کریندا پیا ھائی جیویں ھوہ حقیقتا نہ کر ڈا ہک ڈھوار ھونے مولا کولوں بھیووں چیر دعا منگی اتے ول ھونے آکھیا میں محسوس کریندا ھاں کہ مولا نیں میکوں وحی گھلی ھے کہ میکوں اپنا علاج کیویں کریونا ھے ---" بخاری جلد 4 کتاب 54 سبق 10 نمبر 490 پرت 317 جلد 4 سبق 34 نمبر 400 پرت 267 جلد 8 سبق 56 نمبر 89 پرت 56 – 57 جلد 8 سبق 59 نمبر 400 پرت 266 – 267 جلد 7 سبق 47 – 49 نمبر 658 – 660 پرت 441 – 443 اھی بیان اچ بیا تفصیلاں ھین – عائشہ ڈا ڈساونا ھے : نبی نیں ایوے کریونا جاری رکھیا اتے ایوے ڈیاں خیالی تصویراں بھیووں دیر تونی بناندا رھیا کہ ھوہ اپنی طیوی ڈے نال جنسی رشتہ بناۓ ھوۓ ھین اتے حقیقت اچ ھونے نہ کیتا ہک ڈوار ھونے میکوں آکھیا " اے عائشہ !مولا نیں میکوں ہک مسئلہ ڈے پاروں میکوں ہدایت کیتی ھے جھینڈے پاروں میں ھوہ ( مولا ) کولوں پوچھیا ھے ڈو بندے مینڈے کول آۓ ہک مینڈے پیر ڈے لاگے بھا گیا –مینڈے سر ڈے لاگے بیٹھے ہوۓ کولوں ( مینڈے پاسے اشارہ کریندیاں ) پوچھیا ھوہ بندے ڈے نال کیہ غلط تھیا ھے ؟ پوچھیا ھوہ بندے ڈے نال کیہ غلط تھیا ھے ؟ ڈوجے نیں جواب ڈیتا ، ایں جادو ڈے اثر اچ ھے ، پہلے نیں پوجھیا کیندے نیں ھوندے اوتے جادو کیتا ھے ؟ ڈوجے نیں جواب ڈیتا لبید بن عاصم نین " پہلے نیں پوچھیا کینڈا مواد ( ورتیا گیا ھے ) ڈوجے نیں جواب ڈیتا نر کھجور ڈے رودانے کولوں ہک کنگی نال اتے کنگھی ھوندے والاں اچوں رگڑ ڈیتی گئی دھرواں کھوہ اچوں پتھر ڈے تلے رکھیا گیا ھائی "

اوہ ھی کھوہ ھے جھینڈا سفنے اچ میکوں ڈیکھائی ڈیتا ھائی – ھوہ کھجور ڈے رخ چوٹیاں شیطان ڈے سراں ڈی طراں ڈیکھائی ڈیندی ھین اتے ھوندا پانی حینا آمیزش ڈی طراں ڈیکھائی ڈیندا ھے --- " عائشہ نے اضافہ کیتا " جادوگر ) لبید بن عاصم نبی وریک اچوں ہک بندہ ھائی اتے یہودیان ڈا ہک بیلی ھائی "

بخاری جلد 8 کتاب 73 سبق 56 نمبر 89 پرت 57 ، بخاری جلد 8 کتاب 73 سبق 59 نمبر 400 پرت 266 لبید بن عاصم یہودی نیں محمد اوتے جادو کرڈیتا – صحیح مسلم جلد 3 کتاب 24 نمبر 5428 – 29 پرت 1192 – 93 صحیح مسلم جلد 2 کتاب 4 نمبر 1888 پرت 411 جے کر کوئی جاندیا بوجھدیا محمد کولوں ہک کوڑ منسوب کریندا ھے ھوناں ڈا مسکن جہنم ھے ابن ماجہ جلد 5 نمبر 3754 پرت 161 – 62 ابوداؤد جلد 3 سبق 1372 نمبر 3643 پرت 1036 وی ڈیکھوں – وت ہک مسلمان کوں محتاط دھونا چاھی ڈا ھے جے کر ھوہ آدھا ھے سارے بخاری اوے اعتبار اتے پیروی کریونی چاھی ڈی ھے صحیح مسلم ابن ماجہ جھینڈا ویادہ مسلم شریعیت ڈی نی قائم کریندی ھین- ہک جھینڈ چاندی ڈے بانڈے اچ پیندا ھے ، اپنے ڈھیڈ اچ جہنم ڈی بھاہ گھن آوندا ھے " موتا ملک 49 – 7 – 11 مولا اوتے یقین ڈا مطلب ھے وہم پرستی کوں پیچھوں چھڑنا-

حوالے

البخاری ، صحیح البخاری ( مترجم محمد محسن خان  ) المکتب السلافیات المدینہ المنورہ ( تاریخ نئیں ) ( 9 جلداں ) بھیووں مستند سنی حدیثاں ڈا مجموعہ ) اربری ، اے – ے قرآنی تفسیر – مکھیلاں پبلشنگکمپنی انچارج 1955 ( یوسف علی ڈا ترجمہ ھوندے توں زیادہ درست اتے نمایاں ھین )

کمیبل ، ولیم قرآن اتے بائبل تاریخ اتے سائنس ڈی لو اچ ، عرب ورلڈ منسٹریز 1986 ، 2002 ڈاکٹر کیمبل ہک طبی ڈاکٹر ھے جھینڈا عربی بولیندا ھے اتے شمالی افریقہ اچ کام کیتا ھے –

انسائیکلوپیدیا پر مغينکا ، انسائیکلوپیڈیا برئینکا انچارج 1958 جلد 13 ، پرت 7 – 8

القرآن ڈے معنیاں ڈا ترجمہ انگریوی ترجمہ انسانیت لئی رھنمائی – مصنف محمد فاروق اعظم ملک انسٹیوٹ آف اسلمک نالج 1997

گیسلر ، نارمن ایل ، بیکر انسائیکلوپیڈیا آف کرسچن اپو جئیکس بیکر بکس 1999

دی ہولی قرآن ( عربی اتے انگریوی ) ریوازڈ اینڈ ایڈیٹڈ پریزیڈینسی آف اسلامک ریسرچ آئی ایف ٹی اے ، کال اینڈ گائڈینس کنگ فہد ہولی قرآن پرنٹنگ کمپلیکس ( انگریزی مترجم عبداللہ یوسف علی ھائی ) 1410 ہجری

مسلم امام ( انگریزی اچ عبداللہ حمید صدیقی نیں پیش کیتا ) صحیح مسلم انٹرنیشنل اسلامک پبلشنگ پاوس ( تاریخ نئیں ) 4 جلداںنساء امام ایو عبدالرحمان احمد ، سنن نساء مترجم محمد اقبال صدیقی قاضی پبلیکشنز 1994 ، سگان ، کارل ، جونا تھن نورئن لیوٹارڈپلائس ٹائم لائف بکس 1969

سنن ابوداؤد مترجم احمد جس شاہ محمد اشرف پبلیشرز 1984 – 1993

سنن ابن ماجہ مترجم محمد طفیل انصاری ، قاضی پبلیکشنز 121 – ذوالقرنین چمیبرز ( پاکستان ) 1994 وان نو سئرانڈز سائنٹیفک انسائکلوپیڈیا 4 ایڈیشن – ڈی وان نوسئر اینڈ کمپنی ، انچاری 1968 ورلڈ بک انسائیکلوپیڈیا ، ورلڈ بک انچارج 1990، یحیی بن شرف انبوی ، امام ایوذکریا ( تالیف کریون آلا ) ایسی – ایم – مدنی عباسی ( مترجم ) ریاض السلمین انٹرنیشنل اسلامک پبلیشنگ ہاوس ( تاریخ نئیں)

http://www.nlm.nil.gov/hmd/Arabic

عربی / فارسی دنیا اچ ادویاتی تاریخ کیتے -

http://www.masnet.org/history.ospid=1033

http://www.iad.org/Islam/medicine.html